فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف اصلی این مقاله بررسی حافظۀ جمعی نسل‌ها از جنگ هشت سالۀ ایران و عراق به‌مثابه یک واقعیت اجتماعی در جامعۀ معاصر ایران است. از آنجا که نسل، به‌عنوان چارچوب اجتماعی اصلی، خاطرات طیف‌های مختلف کنشگران اجتماعی از واقعه جنگ را تحت تأثیر قرار می‌‌دهد، برای مفهوم‌سازی از واقعیت اجتماعی حافظۀ جمعی جنگ، صورت‌بندی‌های مختلف و ممکن آن در میان گروه‌های مختلف سنی بررسی می‌‌گردد. در این راستا، بر مبنای مفاهیم نظری حافظه جمعی، پرسش‌های اساسی حول ماهیت و نحوۀ ساخت حافظۀ جمعی نسل‌ها از جنگ مطرح گردید. جهت پاسخ به این پرسش‌ها، با اتخاذ روش کیفی، 38 نفر از طریق نمونه‌گیری هدفمند و نظری مورد مصاحبۀ عمیق و نیمه‌ساختاریافته قرار گرفتند. داده‌های گردآوری‌شده توسط کدگذاری تماتیک در نظریۀ زمینه‌ای تحلیل شدند. در نتیجۀ این تحلیل، ساختار موضوعی‌ای به دست آمد که در آن امکان مقایسه موارد و گروه‌های نسلی به بالاترین میزان لازم برای تحلیل و ارزیابی توزیع اجتماعی دیدگاه‌ها نسبت به تجربۀ مشترک از جنگ رسید. این ساختار موضوعی متشکل از شانزده مقولۀ اصلی است که در دامنۀ حوزه‌های موضوعی چهارگانۀ تعریف و معنای جنگ، بازنمایی و یادبود جنگ، نگاه به ارزش‌های دوران جنگ، و الگوهای معنادهی و هویت‌بخشی جنگ توزیع شده‌اند. در مجموع یافته‌ها نشان دادند که هر نسل از دو زیرگروه نسلی تشکیل یافته است که در هر حوزۀ موضوعی، یادآوری متفاوتی از جنگ دارند. بدین ترتیب در نسل دارای حافظۀ اتوبیوگرافیک، دو زیرگروه نسلی با روایت‌های ایده‌آلیستی-حماسی و نوستالژیک از جنگ و در نسل دارای حافظۀ تاریخی دو زیرگروه نسلی با روایت‌های ایدئولوژیک-‌ابزاری و انتقادی از جنگ مشاهده می‌‌شوند.