ارزیابی اثر خشکسالی بر پوشش گیاهی استان لرستان با استفاده از تصاویر پیشرفته مادون‌قرمز

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آب‌وهوا شناسی، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

2 دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

3 دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

doi
10.22067/geoeh.2023.82117.1356
چکیده

مجموعه رادیومتر تصویربرداری مادون‌قرمز مرئی (VIIRS) یکی از ابزارهای کلیدی روی فضاپیمای سازمان ملی امریکا در مدار قطبی (Suomi NPP) است که با موفقیت در 28 اکتبر 2011 پرتاب شد که نسل جدیدی از قابلیت‌های تصویربرداری با وضوح متوسط عملیاتی پس از AVHRR در NOAA، MODIS در ماهواره‌های Terra و Aqua را امکان‌پذیر می‌کند. VIIRS نظارت عملیاتی محیطی و پیش‌بینی عددی آب‌وهوا با 22 باند تصویربرداری رادیومتریک با طول موج‌های 41/0 تا 5/12 میکرومتر را پوشش می‌دهند. به‌منظور آشکارسازی تأثیر بارش بر پوشش گیاهی استان لرستان، میانگین ماهانه شاخص استاندارد بارش SPI با استفاده از داده‌های بارش 7 ایستگاه هواشناسی استان محاسبه شد. سپس با استفاده از تصاویر مادون‌قرمز به‌صورت میانگین هفتگی در دوره زمانی 2021-2013 (اول آوریل تا پایان ژولای) اخذ شده از سنجنده Suomi NPP  به بررسی وضعیت پوشش گیاهی پرداخته شد. نتایج نشان داد میزان همبستگی شاخص استاندارد بارش با شاخص NDVI، VCI،TCI و VHI به ترتیب 0037/0، 0048/0، 174/0 و 150/0 است. شاخص TCI همبستگی بیشتری با شاخص SPI داشته و به‌عنوان یک روش ترکیبی از سنجش‌ازدور و اطلاعات ایستگاه‌های هواشناسی برای بررسی شرایط پوشش گیاهی در استان لرستان مناسب است. پوشش گیاهی همه‌ساله با درجات مختلفی از خشکسالی روبه‌رو بوده و شدیدترین خشکسالی پوشش گیاهی در 2021 در بیشتر مناطق استان به‌ویژه قسمت‌های مرکزی، جنوبی و شمال شرقی استان رخ‌داده است. در سال‌های  2013، 2015 و 2018 خشکسالی پوشش گیاهی با شدت کمتری رخ‌داده و در 2016، 2018، 2019 و 2020 پوشش گیاهی در شرایط مطلوب‌تری قرار داشته است.