بررسی انواع هم‌معنایی میان فعل‌های ساده فارسی و متناظر صوری- معناییِ مرکب آن‌ها

نویسندگان

1 استادیار زبان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
چکیده

پژوهش حاضر پژوهشی معنی‌شناختی است که به‌منظور بررسیِ معناییِ فعل‌های ساده زبان فارسی و متناظرهای مرکبِ صوری ـ معنایی آن‌ها صورت گرفته است، تا مشخص شود از میان انواعِ گوناگون هم‌معنایی، کدام انواع میان فعل‌های یادشده برقرار است و کدام انواع میان آن‌ها برقرار نیست. در این بررسی، نخست، طرز تلقی نگارنده از فعل ساده و مرکب بیان ‌شده و سپس، اشاره‌ای کلی به روش‌های ساخت افعال مرکب از متناظر ساده آن‌ها شده است. پس از آن، انواع تناظر میان فعل‌های ساده و مرکب معرفی شده‌اند. پس از بحثی کوتاه درباره انواع گوناگونِ هم‌معنایی، کوشش ‌شده به‌صورت مستدل و با ارائه نمونه، انواعِ گوناگون هم‌معنایی مشخص شوند و اینکه کدام نوع یا انواعِ هم‌معنایی میان فعل‌های ساده زبان فارسی و متناظرهای صوری ـ معنایی مرکب آن‌ها برقرار است. برای دستیابی به این هدف، آن گروه از فعل‌های ساده فارسی که دارای متناظرهای صوری ـ معناییِ مرکب‌اند، از فرهنگ سخن برگرفته شده‌اند و پیکره موردبررسی را در این مختصر تشکیل ‌داده‌اند. با بررسی این پیکره که 363 فعل دارد و در انتها، در بخش پیوست آمده، مشخص شده است که هم‌معنایی مطلق و ضمنی میان فعل‌های یادشده نیست؛ اما سایر انواع هم‌معنایی میان آن‌ها برقرار است.