ارزیابی عملکرد و پیوستگی بومشناختی سیمای سرزمین در جنگلهای مانگرو خمیر- قشم
نویسندگان
1 استاد محیطزیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
2 استادیار گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
doi
10.22067/geoeh.2023.82599.1372چکیده
پیوستگی عملکرد بومشناختی به دلیل فراهم کردن اتصالات بومشناختی از مهمترین انواع اتصالات زیستی در بین زیستگاهها و اکوسیستمهای طبیعی محسوب میشود. ازهمگسیختگی زیستگاهها و به دنبال آن افول کاهش پیوستگی بومشناختی سیمای سرزمین، از دلایل اصلی نابودی تنوع زیستی است. بر این اساس در مطالعه حاضر با بهرهگیری از رویکرد بومشناسی سیمای سرزمین به ارزیابی عملکرد و پیوستگی بومشناختی سیمای سرزمین در جنگلهای مانگرو خمیر-قشم پرداخته شد. بدین ترتیب با شناسایی همزمان عملکردهای بومشناختی و اولویتبندی اثر موانع، وضعیت پیوستگی بومشناختی در این منطقه در طی سالهای 1989-2021، موردبررسی و تحلیل قرار گرفت. همانطور که نتایج نشان داد، در این منطقه بیشترین پراکندگی عملکردهای بومشناختی در اراضی بایر و در مقابل بیشترین موانع در پهنههای جزر و مدی قابلمشاهده است. با توجه به عملکردهای بومشناختی و موانع موجود، بیشترین وسعت از جنگلهای مانگرو خمیر-قشم تحت تأثیر موانع بومشناختی میباشند که از دلایل آن میتوان به توسعه فعالیتهای انسانی، کاهش اراضی جنگلی و پیشروی پهنههای آبی و جزر و مدی در منطقه اشاره نمود. همچنین نتایج حاکی از روند کاهشی در عملکرد و پیوستگی بومشناختی منطقه و در مقابل افزایش روند اثر موانع است. ازاینرو عملکردها و پیوستگی بومشناختی با میزان تراکم جنگلهای مانگرو رابطهای مستقیم دارد، بدین معنا که با کاهش رویشگاههای جنگلی تحت تأثیر مخاطرات محیطی و انسانی، میزان عملکرد و پیوستگی بومشناختی نیز کاهش یافته است. با توجه به نتایج به دست آمده در این مطالعه، ارزیابی عملکرد و پیوستگی بومشناختی میتواند امکان تحلیل اصولی از فعالیتهای توسعهای برای افزایش رفاه انسانی را از طریق حفظ پیوستگی زیستگاه و افزایش پایداری اکوسیستمها فراهم نماید. همچنین نتایج این مطالعه بهعنوان یک راهکار مدیریتی میتواند به حفاظت و برنامهریزی صحیح در راستای توسعه فعالیتهای انسانی و به دنبال آن مخاطرات و پیامدهای محیطی کمک کند.
