ارزیابی خطر بیابانزایی و ارائه برنامههای مدیریتی با استفاده از مدل مفهومی DPSIR-M در استان خراسان رضوی
نویسندگان
1 دکترای بیابانزدایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
2 استادیار دانشکده اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران
3 دانشجوی دکترای مدیریت صنعتی، گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصادی،دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
4 دانشیاربیابان زدایی، گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی و محیطزیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.22067/geoeh.2023.83917.1404چکیده
بیابانزایی بزرگترین چالش محیطزیستی است که امنیت غذایی و تنوع زیستی را تهدید میکند. هدف این پژوهش ارزیابی شدت و خطر بیابانزایی در استان خراسان رضوی و ارائه راهکارهای مدیریتی با استفاده از مدل مفهومی DPSIR-M است؛ بنابراین، در ابتدا نقشه حساسیت اراضی به بیابانزایی با مدل جهانی ESAs به دست آمد و سپس با استفاده از مدل ریسک، نقشه خطر بیابانزایی تعیین شد. نتایج نشان داد بیش از 30 درصد از منطقه موردمطالعه در کلاس بیابانزایی نسبتاً بحرانی تا شدید قرار دارد. از نظر شکنندگی، حدود 59 درصد از مناطق استان خراسان رضوی در شرایط محیطی نسبتاً شکننده تا بسیار شکننده قرار داشته و در حدود 7 درصد نیز دارای پتانسیل شکنندگی هستند که در صورت بدتر شدن وضعیت از نظر شرایط محیطی، این میزان به کلاس شکننده اضافه خواهد شد. نتایج نقشه خطر بیابانزایی بیانگر آن است که بیش از 98 درصد مساحت منطقه موردمطالعه در کلاس خطر بیابانزایی زیاد و خیلی زیاد قرار داشته و تنها 2 درصد از مناطق در کلاس متوسط تا خیلی کم قرار دارند. بر اساس نقشههای شدت و خطر بیابانزایی و با استفاده از مدل DPSIR-M، 6 سیاست و 46 استراتژی و برنامه عملیاتی برای مدیریت بهینه اراضی استان خراسان رضوی پیشنهاد شد. همچنین پیشنهاد میشود نتایج به دست آمده از این پژوهش مورد استفاده مدیران و کارشناسان ادارات اجرایی قرار گیرد.
