انواع تناوبهای مفعول قابلدرک در افعال فارسی
نویسندگان
1 دانشگاه بوعلی سینا دانشکده ادبیات و علوم انسانی گروه زبانشناسی
doi
10.30465/lsi.2020.7576چکیده
هر تناوب بهعنوان جفت جملاتی با ساختارهای کمابیش متفاوت که معنای یکسانی دارند تعریف میشود. قابلیت برخی افعال در بیان تناوبیِ موضوعاتشان، در دهههای اخیر، بهدلایل گوناگون مورد توجه بوده است؛ یکی از این دلایل، امکان طبقهبندیِ معناییِ افعال براساسِ رفتارِ تناوبیِ آنهاست. لوین (1993) با بررسی 3024 فعل انگلیسی و بررسی 68 تناوب موضوعیِ افعالِ انگلیسی، طبقهبندیِ نسبتاً جامعی از این افعال بهدست داده است. در این پژوهش، به بررسیِ یکی از انواع تناوبهای گذرایی پرداختیم که لوین معرفی کرده است. این تناوب با عنوانِ تناوب مفعول قابلدرک، خود به هشت طبقه تقسیم میشود که عبارتاند از: تناوب مفعول نامشخص، تناوب مفعول عضو بدن قابلدرک، تناوب مفعول انعکاسیِ قابلدرک، تناوب مفعول دوسویۀ قابلدرک، تناوب مفعول افتانِ اختیاری، تناوب ویژگیِ خاص، تناوب مفعول مستقیم در مقام راه و تناوب امر تجویزی. با بررسی هرکدام از این تناوبها بر مجموعهای فعلی بالغ بر 3070 فعل فارسی، طبقاتی از افعال شرکتکننده در این تناوب را مشخص کردیم. از بین این تناوبها تنها یک تناوب در فارسی مشاهده نشد و آن تناوب مفعول مستقیم در مقام راه بود.