انواع تناوب‏‌های مفعول قابل‏‌درک در افعال فارسی

نویسندگان

1 دانشگاه بوعلی سینا دانشکده ادبیات و علوم انسانی گروه زبانشناسی

doi
10.30465/lsi.2020.7576
چکیده

هر تناوب به‌‏عنوان جفت جملاتی با ساختارهای کمابیش متفاوت که معنای یکسانی دارند تعریف می‌‏‏‏شود. قابلیت برخی افعال در بیان تناوبیِ موضوعاتشان، در دهه‌‏های اخیر، به‌‏دلایل گوناگون مورد توجه بوده است؛ یکی از این دلایل، امکان طبقه‌‏بندیِ معناییِ افعال براساسِ رفتارِ تناوبیِ آنهاست. لوین (1993) با بررسی 3024 فعل انگلیسی و بررسی 68 تناوب موضوعیِ افعالِ انگلیسی، طبقه‌‏بندیِ نسبتاً جامعی از این افعال به‌‏دست داده است. در این پژوهش، به بررسیِ یکی از انواع تناوب‌‏های گذرایی پرداختیم که لوین معرفی کرده است. این تناوب با عنوانِ تناوب مفعول قابل‌‏درک، خود به هشت طبقه تقسیم می‌‏شود که عبارت‏اند از: تناوب مفعول نامشخص، تناوب مفعول عضو بدن قابل‌‏درک، تناوب مفعول انعکاسیِ قابل‌‏درک، تناوب مفعول دوسویۀ قابل‌‏درک، تناوب مفعول افتانِ اختیاری، تناوب ویژگیِ خاص، تناوب مفعول مستقیم در مقام راه و تناوب امر تجویزی. با بررسی هرکدام از این تناوب‌‏ها بر مجموعه‌‏ای‏ فعلی بالغ بر 3070 فعل فارسی، طبقاتی از افعال شرکت‌‏کننده در این تناوب را مشخص کردیم. از بین این تناوب‌‏ها تنها یک تناوب در فارسی مشاهده نشد و آن تناوب مفعول مستقیم در مقام راه بود.