فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مساله این مقاله مطالعه موردی آموزه عالم امر به عنوان یکی از مصادیق جمع قرآن و برهان در تفسیر المیزان است. علامه طباطبایی بر اساس مبانی خاص خود در روش تفسیر قرآن، با بررسی همه آیات مربوط به عالم امر و خلق ویژگی‌های عالم امر را استقصا کرده با استفاده از قانون علیت وجایگاه عالم عقول و مفارقات در فلسفه اسلامی به خوانش این معنای وحیانی می‌پردازد. عالم امر عالمی ثابت، واحد و بسیط، فرازمان و فرامکان است که عالم خلق، تنزل یافته آنست. علامه از این تبیین فلسفی به تفسیری ژرف از برخی معانی وحیانی مورد اختلاف بین مفسران مانند روح، عالم ذر، هدایت به امر،  قضا و قدر، لوح محفوظ و حقیقت قرآن و... بهره می‌برد. در این مقاله پس از بیان اجمالی مبانی روش‌شناختی علامه در تفسیر قرآن به ویژگی‌های عالم امر در مقابل عالم خلق در قرآن و خوانش فلسفی علامه از آن پرداخته می‌شود و سپس تفسیر علامه از امری بودن روح، عالم ذر، و هدایت به امر مورد بررسی قرار می‌گیرد. پژوهشگران تا کنون با این رویکرد به این مساله نپرداخته‌اند.