فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این مقاله رویکرد‌های متفاوتِ دستور زایشی یعنی نظریه‌های گشتارگرا، واژگان‌گرا و حاکمیت و مرجع‌گزینی در نحوۀ شکل‌گیری و ساخت ترکیب فعلی و غیرفعلی در زبان فارسی بررسی می‌شوند. شواهد مطالعه، یافته‌ها نشان می‌دهد که نقش‌ دستوریِ سازه‌ها و گزاره‌های انتزاعی در رویکرد‌های گشتارگرا سازوکار کافی برای ساخت ترکیب ارائه نمی‌‌دهند و ناقض اصل بازیابی هستند. رویکردهای واژگان‌گرا نمی‌توانند ترکیب‌های دو موضوعی و ترکیب‌هایی که در ساخت آنها از موضوع بیرونی و فرایند‌های نحوی استفاده شده است را تبیین کنند. چارچوب زیرمقوله‌ای فعل در رویکرد افراطیِ نظریۀ حاکمیت و مرجع‌گزینی رعایت نمی‌شود، موضوع در مجاورت ستاک برگرفتۀ فعلی نیست و از اصل فرافکنی تخطی صورت می‌گیرد. همچنین، در این رویکرد برخلاف ماهیت اشتقاقیِ وند، نمود ترکیب برگرفته از وند تصریفیِ تحت حاکمیت گرۀ تصریف ملاحظه می‌شود. رویکرد اعتدالیِ حاکمیت و مرجع‌گزینی نیز قادر به توضیحِ حالت‌بخشیِ هستۀ فعلی به سازۀ غیرمجاور نیست. تحلیل داده‌های واژه‌های مرکبِ فعلی و غیرفعلیِ زبان فارسی نشان داد که رویکرد تعاملیِ نحوی- صرفی برای توصیف و تبیینِ ترکیب کارآمدتر است.