فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مناطق حفاظت­شده یکی از مهم­ترین و مؤثرترین ابزار در جهان هستند که برای حفاظت از تنوع زیستی تأسیس شده­اند. استفاده از روش­های بین‌المللی در مدیریت مناطق حفاظت شده، رسیدن به توسعه پایدار را در کنار حفاظت حداکثری از تنوع زیستی میسر خواهد کرد. منطقه حفاظت­شده ارسباران یکی از ارزشمندترین منابع طبیعی کشور از لحاظ گونه­های گیاهی و جانوری و یکی از مناطق زیستکره بیوسفر نه­گانه ایران است. این پژوهش یک مطالعه توصیفی تحلیلی با هدف ارزیابی آسیب­پذیری منطقه حفاظت شده ارسباران با تلفیق مدل DPSIR، به‌منظور ارائه راهکارهای مدیریتی است. در این روش ابتدا با استفاده از مدلDPSIR ، نیرومحرکه، فشار، وضعیت، اثر و پاسخ، تهدیدها و ارزش­های منطقه و ارتباط بین آن‌ها بررسی و ارزیابی گردیدند. درنهایت، راهبردهایی در قالب پاسخ­های احتمالی به هر یک از مؤلفه‌های مدل DPSIR ارائه گردید. 8 نیروی محرکه اصلی با عنوان افزایش جمعیت، توسعه گردشگری، توسعه راه­های ارتباطی، فعالیت­های دامداری و دامپروری، توسعه سکونتگاه­های روستایی، توسعه فعالیت­های کشاورزی، کارخانه استخراج مس سونگون و عدم مدیریت منسجم برای منطقه شناسایی و به­تبع آن‌ها فشارها، وضعیت و اثرات منطقه مشخص و موردبررسی قرار گرفتند. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که در منطقه حفاظت شده ارسباران بیشترین اثرات تهدیدهای منطقه بر ارزش­های اکولوژیکی ازجمله از بین رفتن گیاهان درختچه­ای و درختی، زیستگاه حیات‌وحش و کاهش تنوع زیستی و ارزش­های فرهنگی شامل قرار گرفتن تحت حمایت سازمان حفاظت محیط‌زیست یونسکو و قرار گرفتن در اختیار برنامه انسان و زیستکره می­باشند و از لحاظ آسیب­پذیری، تخریب و تغییر کاربری اراضی، جنگل­زدایی و دامداری و دامپروری بیشترین آسیب را به منطقه وارد می­کنند. در پایان راهبردهای مدیریتی برای مواجهه با عوامل تهدیدکننده ارائه گردید.