اقتصاد نسخه های خطی و پژوهشهای وابسته به آن
doi
10.22034/crtc.2023.172554چکیده
اگر فهرستی از دلایل دو پدیدۀ (1) دورافتادگی «جامعه» از کتابهای کهن و (2) فاصله گرفتن «اهل تحقیق» از بررسیهای علمی کتابهای خطی فراهم آورده و در یک توالی سببی، آنها را به پیش آیند (antecedent) و پی آیند (consequent) هم مرتّب کنیم، محصول این آرایش مفهومی، شمایی علّی (Causal graph) خواهد بود که نشانگر اقتصاد نسخه های خطّی و پژوهشهای وابسته به آن است.این مجال، گنجایش بحث مبسوط در این رابطه را ندارد. حوزۀ تخصصی این نشریه نیز، اقتصاد رفتاری و فرهنگی نمی باشد. پس تنها به این کلّیّت اشاره میکنیم که «علّت اصلی پدیده های پیش گفته، نبود زیرساختهای اقتصادی آن است.» اقتصادی که با ایجاد زیر ساختها و مشوّقهایی چند می تواند پویشگر و موتور توانمند و مولّد فرهنگ تاریخی و هویّت ملّی و قومی ما در جهان معاصر باشد.زیر ساختهایی چون:حراجی نسخه های خطی بمثابه یک یا چند مؤسّسۀ معتبر ارزیابی، کارشناسی، عرضه و خرید و فروش کتابهای خطّی و مواریث کهنمؤسُسات حرفه ای آموزش عالی تخصصی نسخه شناسی و تحقیق و تصحیح متنمؤسّسات نشر حرفه ای نسخه های خطی و تحقیقات متونو تدابیری همچون:ایجاد بازار ملّی و پنلهای نمایشگاهی برای کتابهای چاپ مطابق (فکسی میله) و تحقیقات متونایجاد چرخۀ اعتبار خرید و گردونۀ ارزش برای خریداران (طلّاب و دانش پژوهان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی)خرید تضمینی آثار تولید شده در حوزۀ مخطوطاتمشوّقهای تعرفه ای و مالیاتی برای حفاظت و خرید نسخه های خطی و حمایت از پژوهشهای آنمعافیتهای مالیاتی برای ایجاد و گسترش واحدهای حفظ و نگهداری و مجموعه داری کتابهای کهنمشوقهای علمی و اداری برای پژوهشگران تراز این حوزه در نظام آموزشی و اداری و استخدامی و قضایی کشورشناسایی مراکز پژوهشی نسخه های خطی به عنوان مجموعه های دانش بنیان (بین رشته ای)تدابیر بودجه ای از قبیل اختصاص سهمی از بودجۀ پژوهشی دستگاههای اجرایی به حمایت از این حوزههرگاه نگرشی اقتصادی و علمی به چرخۀ تولید و پژوهش نسخه های خطی در مراکز تصمیم گیری علمی و اقتصادی کشور شکل گیرد، ظرفیت عظیم مواریث کهن در خدمت تقویت مولفه های فرهنگی قرار می گیرد و اژدهای خفتۀ تمدّن جهانگیر ایرانی و اسلامی از دل مخازن نسخه های خطی، دیگرباره جهان را به نظارۀ خود بنشاند.ناگفته نماند که این حوزه در جهان امروز به بخشی از اقتصاد مولّد کشورهای صاحب ذخیرۀ فرهنگی درآمده و اگر نگرشی صحیح به تولیدات فاخر آن داشته باشیم، قابلیت صادرات فرهنگی در حوزۀ تمدّنی زبان فارسی و حتی کشورهای غربی را که خواهان کالای فاخر این حوزه اند را خواهد داشت. ارزآوری خدمات و محصولات مبتنی بر نسخه های خطی، امری دردسترس و سیاستگزاری برای تحقّق آن، فرضی راهبردی بر حکمرانی خردپایه است. پیشنهاد پژوهش:بسیار مناسب خواهد بود تا در قالب پژوهشی دانشگاهی در رشتۀ اقتصاد، ابعاد این دیدگاه مورد بررسی تفصیلی و دقیقتر قرار گیرد.