فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ترجمه‌های کهن قرآن، میراثی ارجمند از زبان پیشینیان ما و گنجینه‌ای از واژه‌های اصیل فارسی هستند. در این مقاله که از دل پژوهشی گسترده‌تر برای احیا و تصحیح ترجمه‌ای کهن و قدیم از قرآن کریم (نسخۀ 1766 کتابخانۀ آستان قدس رضوی) به دست آمده است، به بررسی واژه‌های ناشناخته و کم‌کاربرد در این ترجمه پرداخته‌ایم. تعدادی از این واژه‌ها مانند واژۀ «رویجه (رویچه)» معادل واژۀ قرآنی «رِئاء» کاملاً ناشناخته‌ است و تنها در این نسخه به کار رفته‌است و شمار بیشتری از آنها مانند واژه‌های «فرویش‌کاران» معادل «اَلْغَافِلِینَ» و «ورواره‌» معادل «الغُرفة» کم‌کاربرد و مهجورند. از آنجا که معنای کلمات ضمن کاربرد آنها در متن روشن‌تر می‌شود، علاوه بر معادل‌های قرآنی و فارسیِ واژه‌های کهن، موارد کاربرد آنها را در نسخۀ مورد نظر و ترجمه‌های دیگر قرآن و گاهی در متون ادبی نیز آورده‌ایم و در مواردی برای روشن‌تر شدن معانی آنها به واژه‌های مرتبط با آنها نیز اشاراتی کرده‌ایم. از بررسی این واژه‌ها و برخی دیگر از ویژگی‌های زبانی این نسخه به این نتیجه رسیده‌ایم که به سبب شباهت‌هایی که با قرآن قدس وجود دارد، گونۀ زبانی این ترجمه به گونۀ زبانی ترجمه‌های حوزۀ شرق به ویژه حوزۀ سیستان نزدیک‌تر است.