نقشه یابی ارتباطی در گیاهان
نویسندگان
1 استادیار، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
2 استادیار، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
3 دانشیار، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران
doi
چکیده
تنوع فنوتیپی موجود در بسیاری از صفات مهم در گیاهان تحت تأثیر چندین جایگاه ژنی، عوامل محیطی و اثرات متقابل این دو میباشد. نقشهیابی ارتباطی یکی از روشهایی است که در دهههای اخیر برای مطالعه ژنتیکی و تعیین تعداد مکانهای ژنی کنترل کننده صفات کمی پیشنهاد شده است. این روش برای اولین بار در ژنتیک انسانی و برای صفاتی کیفی (مانند بیماریهای ژنتیکی) مورد استفاده قرار گرفت اما امروزه به دلیل پیشرفتهای چشمگیر در تکنولوژی توالییابی DNA، علاقمندی برای شناسایی ژنهای جدید و بهبود روشهای آماری استفاده از آن در جمعیتهای گیاهی رو به افزایش است. نقشهیابی ارتباطی روشی هدفمند برای شناسایی ارتباط آماری بین آللهای نشانگری و صفات کمی بر اساس عدم تعادل لینکاژی است. برخلاف نقشهیابی لینکاژی، این روش با بهرهگیری از تنوع موجود در جمعیتهای طبیعی و لحاظ کردن تمامی وقایعی که در طول تکامل افراد رخ داده است، ارتباط بین تنوع فنوتیپی و چندشکلی موجود در ژنوم را شناسایی میکند و روشی امیدوارکننده برای غلبه بر محدودیتهای نقشهیابی لینکاژی است. علیرغم اینکه نقشهیابی ارتباطی از توان آماری بالایی برخوردار است اما کاربرد این روش در جمعیتهای دارای ساختار، در گونههای با میزان کم عدم تعادل لینکاژی و در صفاتی که توسط آللهای نادر کنترل میشود بسیار پیچیده و دشوار است. در این مقاله وضعیت کلی نقشهیابی ارتباطی، نحوه کاربرد آن در جمعیت و محدودیتهای آن در گیاهان مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
