واکاوی نقش تفکر طراحی در ارتقای مهارت‌های قرن بیست و یکم: مرور نظام‌مند

نویسندگان

1 گروه روش‌ها و برنامه‌ریزی درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران،تهران، ایران

2 گروه روش‌ها و برنامه‌ریزی درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران،تهران، ایران

3 گروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی،تهران، ایران

4 گروه روش‌ها و برنامه‌ریزی درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران،تهران، ایران

5 گروه روش‌ها و برنامه‌ریزی درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران،تهران، ایران

doi
10.22061/tej.2021.7206.2508
چکیده

پیشینه و اهداف: : تفکر طراحی یک روش حل مسأله مشارکتی با رویکرد انسان محور است که با بالا بردن توانایی­های تفکر خلاق یادگیرندگان، نوآوری را تقویت می­کند. تفکرطراحی به بخشی جدایی­ناپذیر در زمینه­های طراحی و مهندسی و همچنین تجارت تبدیل شده­است؛ اما می­تواند تأثیر مثبتی در آموزش قرن بیست و یکم در سایر رشته­ها نیز داشته باشد. با استفاده از تفکر طراحی در محیط­های آموزشی، دانش­آموزان به‌طور منطقی می­خوانند، فکر می­کنند و استدلال کرده و مشکلات پیچیده­ای را می­توانند، حل کنند. این در حالی است که تعاریف متعددی از تفکر طراحی آمده­است به‌طوری‌که بسیاری از نویسندگان اظهار داشته­اند یک تعریف ثابت جهانی از تفکر طراحی وجود ندارد. لذا تلاش برای فهم و ابهام‌زدایی از تفکر طراحی ضروری به‌نظر می­رسد. در همین راستا هدف از پژوهش حاضر تحلیل مفهوم تفکر طراحی و بررسی مدل­های تفکر طراحی و تعاریف مهارت­های قرن بیست ویکم، همچنین بررسی نقش تفکر طراحی بر روی مهارت­های قرن بیست و یکم با جمع­آوری، ارزیابی و مرور نظام­مند مقالات مرتبط با این موضوع می­باشد.روش‌ها‌: در این مطالعه جست و جو در بانک­های داده اریک، ساینس دایرکت، تایلر و فرانسیس و اسپرینگر و گوگل اسکلار انجام شد و کلیه مقالاتی که از سال 2000 تا 2020 در بانک داده­های آن­ها نمایه شده بود با زبان انگلیسی گردآوری شد. پس از جست‌وجو در بانک­های داده، مقالات مرتبط انتخاب شده و با ملاک ارزیابی casp مورد ارزیابی قرارگرفتند. پس از خواندن خلاصه مقالات و بررسی اولیه و حذف مقالات غیرمرتبط، نسخه کامل 83 مقاله تهیه و بررسی شد. مقالات مرتبط انتخاب، سپس از بین مقالات موجود شده و جهت ارزیابی تفصیلی بر اساس ملاک ارزیابیcasp مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین در جستجوی دستی که از طریق منابع مقالات انجام شد. با توجه به ماهیت تفکر طراحی 3 سایت مرجع برای ارائه مدل و 3 کتاب و 2 سایت برای مهارت­های قرن بیست و یکم را اضافه کردیم. در نهایت 54 مقاله، کتاب و سایت جهت مطالعه تفصیلی انتخاب شد.یافته‌ها: با توجه به مقالات مورد مطالعه به‌دست آمده، یافته­های مقالات درچهار گروه طبقه بندی شدند که عبارتند از: 1- مقالاتی که مهارت­های قرن بیست و یکم را تبیین نموده­اند. 2- مقالاتی که تعریفی نو از تفکر طراحی ارائه داده­اند. 3- مقالاتی که????مدل­های جدیدی از تفکر طراحی را ارائه نموده­اند. 4-???? مقالاتی که از مدل­ها در اجرای طرح و ارتقای مهارت­های قرن بیست و یکم استفاده  نموده­اند. با توجه به نتیجه به‌دست آمده علی‌رغم شباهت­ها و ارتباطاتی که می­تواند در چهارچوب­های مهارت­های قرن بیست و یکم شناسایی شود، اصطلاحات و تعاریف مختلف اغلب برای توصیف یک مهارت یا مجموعه مهارت­ها استفاده می­شود که باعث ابهام و سردرگمی است. در همین راستا مهارت­هایی که در تمامی چارچوب­های ذکر شده­است عبارتند از: همکاری و ارتباطات؛ سواد فناوری اطلاعات و ارتباطات؛ مهارت­های اجتماعی؛ همچنین خلاقیت؛ تفکر انتقادی؛ حل مسأله، تولید محصولات با کیفیت و بهره­وری. همچنین نتایج مطالعات حاکی از این نکته بود که اجرای تفکر طراحی منجر به تقویت مهارت حل مسأله، نوآوری و خلاقیت و مهارت استفاده از تفکر تلفیقی می­شود. در ادامه اجرای تفکر طراحی همراه با همدلی، همکاری، کار تیمی نیز  همراه است که این امر به خودباوری و ارزشمند بودن فرد یادگیرنده منجر می­شود.نتیجه‌گیری:  با توجه به نتایج پژوهش به‌طور کلی می­توان گفت، از آنجاکه جامعه امروز به تربیت نسل مجهز به مهارت­های قرن بیست و یکم، برای پیشبرد اهداف عالیه جامعه نیاز دارد؛ لذا توجه به بسترسازی شرایط لازم برای اجرای تفکر طراحی نقش بی­بدیلی را در پرورش نسلی کارآمد ایفا می­کند.