ارزیابی و تحلیل برنامهریزی کاربری زمین در طرح های توسعه شهری از منظر عدالت فضایی (نمونه موردی: طرح تفصیلی شهر مهاباد)
نویسندگان
1 دکترای جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22034/jgeoq.2022.142768چکیده
ناهمگونی فضایی که امروزه در شهرها قابل مشاهده است نتیجه فقدان طرحهای توسعه مناسب و کارآمد قبلی و تحققپذیری نامطلوب آنها است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و همبستگی، با بهرهگیری از مطالعات اسنادی مربوط به طرح تفصیلی 1375 و وضع موجود شهر و استفاده از مدلهای کمی، تحلیلهای آماری و آمار فضایی در نرمافزارهای SPSS و Arc GIS، انجام گرفتهاست. هدف اصلی پژوهش تبیین و سنجش نحوه تدوین و میزان تحقق طرح تفصیلی 1375 شهر مهاباد براساس معیارهای عدالت فضایی میباشد. یافتههای پژوهش نشان داد در مجموع میزان تحقق کاربریهای پیشنهادی در طرح تفصیلی کم است که در اینبین بیشترین کاربری تحقق یافته، کاربری مسکونی بوده و کاربریهای خدمات شهری با تحقق پذیری ناچیزی روبرو بودهاند. همچنین در بخشهایی که تحقق کاربری-های پیشنهادی، به ویژه کاربریهای خدمات شهری بیشتر بوده، شکاف میان نواحی مختلف شهر بیشتر شده است. به عبارت-دیگر، خدمات لازم در نواحی که محرومتر بودهاند ایجاد نشدهاند این مساله ناشی از آنست که هم در تدوین طرح و هم در تحقق آن نواحی برخوردارتر بیشتر مورد توجه قرارگرفتهاند. در بحث موارد عدم تحقق کاربریهای پیشنهادی، میتوان دریافت که موارد عدمتحقق در قسمتهای حاشیهای و پیرامونی شهر بیشتر است. نکته حائز اهمیت دیگر آنست که در طرح پیشنهادی تاکید بیشتر به توسعه بیرونی بوده و توجه چندانی به توسعه درونی شهر نشدهاست. درمجموع، میتوان دریافت که فقدان پایه نظری و نگرش مبتنی بر تئوریها و معیارهای عدالت فضایی در تهیه و تدوین طرحهای توسعه شهری به ویژه در شهرهای کوچک و متوسط، به خوبی قابل مشاهده میباشد.