تحلیل هنجارهای اخلاقی در نظریه رفتار برنامه‌ریزی شده برای پیش‌بینی رفتار خانوارهای روستایی در حفاظت از جنگل‌های زاگرس (موردمطالعه: شهرستان دوره چگنی استان لرستان)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ترویج و آموزش کشاورزی و توسعه روستایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، اهواز، ایران

2 دکتری ترویج و آموزش کشاورزی و توسعه روستایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، اهواز، ایران.

3 استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، اهواز، ایران

doi
10.22067/geoeh.2022.73958.1138
چکیده

جنگل­ها به‌عنوان یکی از منابع ثروت ملی برای نسل­های کنونی و آینده در کشور، از اهمیت خاصی برخوردارند. شواهد حاکی از آن است که امروزه، جنگل­ها توسط گسترش کشاورزی و سایر کاربری‌های زمین تهدید می‌شوند بنابراین حفاظت از آن­ها بسیار حائز اهمیت است. هدف این تحقیق بررسی سازه­های پیش­بینی­کننده رفتار خانوارهای روستایی در حفاظت از جنگل­های زاگرس با استفاده از نظریه رفتار برنامه­ریزی شده به‌واسطۀ هنجار اخلاقی است. این پژوهش ازلحاظ هدف کاربردی و ازنظر نحوۀ جمع­آوری داده­ها توصیفی- پیمایشی بوده است. داده­های گردآوری شده به‌وسیله نرم‌افزارهای SPSS و Amos و با رویکرد مدل­سازی معادلات ساختاری مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. جامعه آماری این پژوهش را خانوارهای روستایی در چهار دهستان دوره چگنی (1399N=) تشکیل دادند که بر اساس جدول کرجسی و مورگان حجم نمونه 300 خانوار انتخاب شد. افراد نمونه با استفاده از روش نمونه­گیری طبقه­ای با انتساب متناسب موردمطالعه قرار گرفتند. ابزار جمع­آوری اطلاعات، پرسشنامه محقق ساخته بوده که روایی صوری و محتوایی آن توسط جمعی از استادان و صاحب­نظران تأیید گردید. افزون بر این، برای تعیین میزان پایایی، از پیش­آزمون با محاسبه ضریب آلفا کرونباخ استفاده و تائید شد. یافته­ها نشان داد متغیر رفتار با متغیرهای نگرش، هنجار ذهنی، کنترل رفتاری درک شده، هنجار اخلاقی و نیت رابطه مثبت و معنی­داری دارد. نتایج به دست آمده از مدل معادله‌های ساختاری تحلیل مسیر نیز نشان داد، متغیرهای هنجار اخلاقی، نیت و کنترل رفتاری درک شده تأثیر مثبت، مستقیم و معنی­دار و متغیرهای هنجار اخلاقی، نگرش و کنترل رفتاری درک شده دارای تأثیر غیرمستقیم و معنی­داری بر متغیر رفتار می­باشند. درنهایت نظریۀ رفتار برنامه­ریزی شده با واسطه متغیر هنجار اخلاقی می‌تواند به ترتیب 52 و 38 درصد از تغییرات متغیرهای نیت و رفتار خانوارهای روستایی را نسبت به حفاظت از جنگل­ها پیش­بینی کند.