شواهد روانشناختی برای تعیین جایگاه فاعل در زبان فارسی برپایۀ نحو کمینهگرا
نویسندگان
1 دانشگاه علامه طباطبایی
2 دانشجو دکترای زبانشناسی دانشگاه علامه طباطبایی
3 استاد دانشگاه و معاون پژوهشی دانشگاه علامه طباطبایی
doi
چکیده
در پاسخ به این پرسش که آیا در ساخت جملات زبان فارسی، فاعل در جایگاه نقش معنایی خود در گروه فعلی باقی میماند یا به مشخصگرِ گروه زمان حرکت میکند، بحثهای نظری و شواهد زبانیِ موجود اطلاعات کافی برای تعیین جایگاه اصلی فاعل ارائه نمیکنند. در همین راستا، بهرغم اینکه زبان فارسی دارای توالی واژگانی منعطف در جملات است، یافتههای پژوهش حاضر نشان میدهد جابهجایی عناصر جمله در این زبان از سوی فارسیزبانان بهعنوان تغییر در توالی اصلی جمله تشخیص داده میشود و این تغییر در مدت زمان پردازش آنها مؤثر است. علاوه بر این، با بررسی دو دیدگاه متفاوت پیرامون جایگاه فاعل در زبان فارسی و با استفاده از شواهد روانشناختیِ زبان نشان میدهیم که در ساخت جملات لازم، متعدی و مجهولِ زبان فارسی، همسو با دیدگاه درزی و مرزبان (1393) و انوشه (1389)، فاعل ابتدا در جایگاه مشخصگرِ گروه فعلی اشتقاق در پایه مییابد و سپس به جایگاه مشخصگرِ گروهِ زمان حرکت میکند. روشِ موردِ استفاده در این پژوهش روشِ تکلیف تصمیمگیری دربارۀ صحت جمله میباشد.
