تأثیر استفاده از وسایل کمک آموزشی و فناوری اطلاعات در بهبود یادگیری ریاضیات دانش آموزان دوره دوم متوسطه

نویسندگان

1 گروه علوم تربیتی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه علوم تربیتی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22061/tej.2021.6700.2450
چکیده

پیشینه و اهداف: دانش و مهارت در ریاضیات به­ عنوان یکی از مهارت­ های فردی بسیار ضروری برای زندگی، در جوامع مدرن محسوب می‌شود. به­ همین ­دلیل، ریاضیات به­ عنوان یک رشته­ اصلی در آموزش و پرورش دیده می­شود. یکی از معضلات امروز در عرصه­ آموزش و پرورش، کاهش علاقه­ دانش­آموزان به یادگیری، به­ ویژه در دروسی چون ریاضی است. به ­رغم حوزه ­های وسیع کاربرد آن، ریاضی و تفکر وابسته به ریاضیات، در سراسر دنیا امری بغرنج تلقی می­شود و تدریس آن هم معمولاً کار سختی به‌شمار می­رود. بسیاری از دانش ­آموزان از ریاضیات اجتناب می ­کنند یا قابلیت و توانایی واقعی خود را در ریاضی کمتر از حد معمول نشان می­ دهند؛ لذا مطالعه­ عوامل مؤثر در یادگیری ریاضی در دهه­ های اخیر مورد توجه بسیاری از صاحب­نظران و متخصصان آموزش قرار گرفته است. با توجه به کمبود مطالعات در کشورمان ایران و اهمیّت مواد آموزشی و اثرات آن، مقایسه روش تدریس سنتی و مبتنی بر استفاده از فناوری و وسایل کمک ­آموزشی، ضرورت داشت تا میزان تأثیر آن را در بهبود یادگیری درس ریاضی دانش­ آموزان دوره دوم متوسطه مورد بررسی قرار دهیم. بدین ­منظور فرضیه‌ اصلی این مطالعه بر این اصل استوار است که استفاده از وسایل کمک‌آموزشی در یادگیری بهتر درس ریاضیات مؤثر است.روش‌ها‌: بدین‌منظور از مطالعه‌ای با رویکرد کمّی، به روش شبه ­تجربی و طرح پیش­آزمون ـ پس ­آزمون با گروه گواه استفاده شد؛ جامعه­ آماری شامل تمامی دانش­آموزان دوره­ دوم متوسطه شهرستان مهدی ­شهر از استان سمنان هستند. آزمودنی­ ها 33 نفر از دانش ­آموزان دختر پایه­ دوازدهم رشته­ ریاضی هستند که از طریق نمونه‌گیری دردسترس انتخاب شده و با انتساب تصادفی در دو گروه آزمایشی و گواه قرار گرفتند. گرد­آوری داده­ ها با استفاده از آزمون پیشرفت تحصیلی معلم­ ساخته با ملاحظات تأمین روایی و پایایی، انجام شد. برنامه آموزش بعد از رواسازی پروتکل مداخله، با استفاده از وسایل کمکی در 12 جلسه 2ساعته به صورت هفتگی بر روی گروه آزمایش اجرا شد.یافته‌ها: برای تحلیل داده ­ها از آزمون تحلیل کواریانس چندمتغیری (مانکوا) و تک­ متغیری (آنکوا) استفاده شد. نتایج نشان داد که تدریس ریاضی با کمک وسایل کمک­ آموزشی و استفاده از فناوری اطلاعات، در میزان فراگیری دانش‌آموزان به طور معناداری مؤثر است. گروه­ ها قبل از اعمال متغیر مستقل، تقریباً همسان بودند؛ اما بعد از طی دوره­ آزمایش بین نمراتشان تفاوت معنادار دیده شد که می­توان آن را به روش آموزش مربوط دانست 0.05)>(P. مقدار مجذور اتای به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که 71 درصد از واریانس متغیر وابسته از متغیر مستقل ناشی شده‌است. بررسی‌های تکمیلی نشان داد که در سطح تک‌تک دروس، تفاوت مربوط به مباحث مقاطع مخروطی، و دایره، معنادار است 0.01)>P). بدین معنا که نمرات پس ­آزمون مقاطع مخروطی و دایره در گروه آزمایش به‌طور معناداری بالاتر از گروه گواه بوده که حاکی از تأثیر مثبت برنامه مداخله است. همچنین با توجه به نمرات مجذور اِتا، می ­توان گفت که در آزمون مقاطع مخروطی 29درصد و در آزمون دایره 66درصد تغییرات، ناشی از تأثیر برنامه­ تدریس به کمک وسایل کمک ­آموزشی و فناوری اطلاعات است.نتیجه‌گیری: در مجموع، یافته­ ها نشان داد که آموزش به کمک وسایل کمک آموزشی و فناوری اطلاعات می ­تواند از طریق سهولت انتقال مطالب‌ درسی، تسهیل جریان یادگیری و پایداری آموخته­ ها، افزایش انگیزه یادگیری، افزایش نمرات و بهبود مهارت حل مسأله باعث پیشرفت در یادگیری و موفقیت در این درس گردد که می­ توان از این برنامه به‌عنوان یک مداخله مفید و کارآمد برای بهبود یادگیری درس ریاضی استفاده کرد.