مطالعات میانحوزهای و میانرشتهای در زبانشناسی ایران
نویسندگان
1 دانشگاه پیام نور
2 پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
3 دانشگاه تربیت مدرس
4 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران
doi
چکیده
با وجود اهمیت مطالعات میانرشتهای در سرتاسر جهان، تاکنون مطالعهای در زمینۀ ماهیت و روند میانرشتهایشدن در زبانشناسی ایران انجام نشده است و به همین دلیل، نگارندگان مقالۀ حاضر کوشیدهاند تا خلأ پژوهشیِ مذکور را با رویکردی کمّی رفع نمایند. پیکرۀ فراهمشده برای مطالعۀ حاضر شامل 1859 مقالۀ مستخرج از 47 نشریۀ علمی-پژوهشی است. نگارندگان با تکیه بر عنوان، کلیدواژهها و گاه متن مقاله، تکتک مقالات را در پانزده حوزه و/ یا هفت میانرشتهای طبقهبندی کردند. شناسایی 1353 مقاله (73درصد از کل مقالات) با ویژگی میانحوزهای یا میانرشتهای نشان داد که دانش زبانشناسی در ایران، همگام با سایر علوم در دیگر نقاط جهان میانرشتهای شده است. براساس یافتهها، «نحو» پربسامدترین و پرنفوذترین حوزه، و «ادبیاتوزبانشناسی» نیز پربسامدترین و پرنفوذترین میانرشتهای است. بررسی تعاملِ تقاطعیِ حوزهها و میانرشتهایها حاکی از آن است که بالاترین میزان تعامل به حوزۀ «تحلیل گفتمان» با میانرشتهایِ «ادبیاتوزبانشناسی» اختصاص دارد. متغیر وابستگی سازمانیِ نویسندگانِ مقالات نشان میدهد که درمجموع، 127 دانشگاه و مرکز آموزشی و پژوهشی در نگارش مقالاتِ پیکرۀ مورد مطالعه نقش داشتهاند و البته سهم دانشگاهها کاملاً نامتوازن است، بهطوری که اعضای هیئت علمی و دانشجویان 10 دانشگاه، در تألیف 72 درصد از مقالات نقش داشتهاند و 28 درصد باقیمانده توسط محققان 117 دانشگاه ارائه شده است. بررسی دادهها، با تکیه بر متغیر زمان، نیز نشان میدهد که در 25 سال گذشته میزان میانرشتهایشدن بهگونهای چشمگیر افزایش یافته است.
