بررسی توزیع زمانی- مکانی و امکان پیش‌بینی جست‌باد در ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه علوم زمین، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه علوم زمین، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار، پژوهشکده هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران

4 دانشیار، گروه فیزیک فضا، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22067/geoeh.2022.74312.1148
چکیده

امروزه شاهد انبوهی از پدیده­های مخرب طبیعی هواشناسی و هیدرولوژیکی هستیم که هرساله تلفات و خسارات مالی و زیست‌محیطی بیشتری به زندگی بشر وارد می­کنند. یکی از پدیده­های جوی که می­تواند بر ایمنی پرواز، حمل­و­نقل، سازه­ها، انرژی و بسیاری دیگر از جنبه­های زندگی بشری اثر مستقیم داشته باشد، جست­باد است. هدف از این مطالعه، بررسی توزیع زمانی-مکانی جست­باد در کشور ایران در یک بازۀ زمانی 15 ساله و ارزیابی یک روش تجربی تحت عنوان WPD جهت پیش­بینی این پدیده با استفاده از برونداد مدل WRF است. بدین­منظور داده‌های ثبت شده در 32 ایستگاه همدیدی بین سال­های 2004 تا 2018 میلادی موردمطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد تعداد دفعات وقوع جست­باد در مناطق جنوب شرق و شمال غرب کشور به­مراتب بیشتر از سایر مناطق بوده است؛ درحالی‌که فراوانی وقوع جست­بادهای همرفتی در نیمه غربی کشور بیشتر بود. به‌طور­کلی، فراوانی وقوع جست­باد در بازه موردمطالعه روندی صعودی داشته و اغلب گزارش­های جست­باد همرفتی مربوط به فصل بهار بوده است. در مجموع، 67 درصد جست­بادها در نیمه اول سال گزارش گردیده­اند و تنها 13 درصد از آن‌ها در فصل پاییز اتفاق افتاده­اند. همچنین محتمل­ترین زمان وقوع جست­باد بین ساعت­های 18-12 محلی بوده است. در ادامه و از میان روش­های پیش­بینی جست­باد، رابطه­ مورداستفاده در سامانه پس­پردازش یکپارچه مدل WRF (WPD) انتخاب و عملکرد آن در کشور ایران مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاصل از روش پیش­گفته بر روی 885 مورد جست­باد غیرهمرفتی، حاکی از عملکرد مطلوب این روش جهت پیش­بینی جست­باد در ایران بود.