الگوی توسعه حرفه ای مدیران آموزشگاهی هنرستان های فنی و حرفه ای (با استفاده از رویکرد نظریهپردازی داده بنیاد نوظهور)
نویسندگان
1 گروه مدیریت آموزشی ، دانشکده علوم تربیتی ، واحد اسلامشهر ، دانشگاه آزاد اسلامی ، اسلامشهر ، ایران
2 گروه مدیریت آموزشی و آموزش عالی ، واحد تهران مرکزی ، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران ، ایران
3 گروه مدیریت آموزشی و آموزش عالی ، واحد تهران مرکزی ، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران ، ایران
4 گروه مدیریت آموزشی، دانشکده علوم تربیتی ، واحد تهران مرکزی ، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران ، ایران.
5 گروه مدیریت آموزشی و آموزش عالی ، واحد تهران مرکزی ، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران ، ایران
doi
10.22061/tej.2021.7288.2520چکیده
پیشینه و اهداف: توسعه حرفهی از مهمترین موضوعات حوزه مدیریت منابع انسانی است که پیامد آن، پدید آمدن مراتبی از شایستگیهای حرفهای در کارکنان است. در آموزشوپرورش، مطالعات پیرامون توسعه حرفهای، با رویکردهای مختلف صورت گرفته است: شناسایی و تعیین نیازهای حرفهای مدیران و معلمان و تعیین روشهای توسعه حرفهای آنان ازجمله رویکردهای مهم با فراوانی بالا بوده است. در هر رویکردی، شناسایی و تعیین ابعاد، مؤلفهها و عناصر سازنده توسعه حرفهای، در تدوین و تدارک توسعه حرفهای معلمان و مدیران ضروری بوده است. هدف از این پژوهش شناسایی ابعاد و مؤلفههای سازنده توسعه حرفهای و ارائه الگوی توسعه حرفهای مدیران آموزشگاهی هنرستانهای فنی حرفهای میباشد.روش ها: پژوهش حاضرازنظراهداف کاربردی، ازنظرداده کیفی وازنظرماهیت و نوع مطالعه داده بنیاد نوظهور است. جامعه آماری پژوهش حاضر را30 نفر از خبرگان علمی و مدیریتی سطوح ستادی وزارت آموزشوپرورش و دانشکدههای فنی و حرفهای تشکیل میدهند که بر اساس روش نمونهگیری آگاهانه از نوع هدفمند گلوله برفی انتخابشدهاند. فرایند مصاحبه، بارش فکری و فن دلفی (در سه دور) بر روی خبرگان اجرا شد، و در مصاحبه با نفر هجدهم همگرایی حاصل گردید و به اشباع نظری رسید، بهنحویکه مصاحبههای بیشتر، اطلاعات جدیدی را ارائه نمیکرد. ابزار سنجش، فرم مصاحبه نیمه ساختار یافته است که برای تنظیم آن، ابتدا الگوها، یافتهها، مطالعات و نظریه های ملی و جهانی در زمینه توسعه حرفهای بررسی شد و سپس از طریق کدگذاری باز و در مصاحبه با خبرگان،کدهای بیشتری احصاء و اضافه گردید. در گام بعد، به مدد کدگذاری محوری، ابعاد، مؤلفهها و شاخصهای سازنده آنها طبقهبندی و پرسشنامه برای خبرگان ارسال گردید.یافتهها: بعد از طی مراحل پژوهش و بکار بستن سه مرحله کدگذاری باز ،کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی 10بعد، 39 مؤلفه و320 شاخص برای الگوی توسعه حرفهای مدیران آموزشگاهی هنرستانهای فنی حرفهای شناسایی و نهایی گردید.نتیجهگیری: درنهایت، ابعاد توسعه حرفهای مدیران در 10 بعد ، به ترتیب اولویت شامل بعد دانش، بعد نگرش، بعد تواناییهای فکری و ذهنی، بعد تواناییهای مدیریتی، بعد مهارتهای مدیریتی عملکردی، بعد مهارتهای میان فردی، بعد مهارتهای مدیریتی تعالی و بهبود، بعد مهارتهای رهبری تحولآفرین، بعد مهارتهای حرفهای و شغلی، بعد ویژگیهای روانشناختی و شخصیتی تعیین گردید. ابعاد یادشده 39 مؤلفه که عناصر سازنده الگوی توسعه حرفهای مدیران آموزشگاهی هنرستانهای فنی حرفهای محسوب میشدند را در برمیگرفت. این مؤلفهها عبارت بودند از: دانش عمومی، مدیریت آموزشی، مدیریت آموزشگاهی، دانش تخصصی، نگرش به منابع انسانی، نگرش به تغییر، تحول و بهبود نگرش به مشارکت ذینفعان، نگرش به تعلیم و تربیت، آموزشهای فنی و حرفهای و مهارتی، کارآفرینانه، تفکر استراتژیک، تفکر تحلیلی، حل مسئله، تفکر خلاق، توانایی عمومی، توانایی حرفهای، توانایی فنی و تخصصی، انگیزش افراد، آموزش توسعه، برنامهریزی و سازماندهی، نتیجه گرایی، همکاری و همدلی، تیم سازی، ارتباط مؤثر، شبکهسازی، ذینفع مداری، هوشیاری سازمانی، تغییر و بهبود، اقتدار، نفوذ آرمانی و کاریزماتیک، انگیزش الهامبخش، ترغیب ذهنی، توجه و ملاحظات فردی، مهارتهای حرفهای، مهارتهای فنی و تخصصی، اعتمادبهنفس، مسئولیتپذیری، صداقت، کمالجویی و رشد حرفهای.
