فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و اهداف: با توجه به گسترش مکانی- محتوایی حوزه­های دانش، توجه به رویکردهای نو در آموزش، با تأکید بر فرصت­‌ها و محدودیت­‌ها، ضروری است. بنابراین، در این مقاله ارائۀ الگوی آموزشی مناسب با رویکرد قابلیت محیطی (شامل ویژگی‌های محیطی و خصوصیات فیزیکی، فرهنگی، رفتاری و ادراکی کاربران) در سطوح مختلف، در آموزش طراحی مجموعه­های مسکونی مورد نظر است. پژوهش­های انجام گرفته در این­باره در دو موضوع آموزش معماری مسکونی و قابلیت­های محیطی قابل بررسی هستند. در این راستا هدف مقاله، بررسی مبانی آموزش معماری با رویکرد قابلیت‌­ محیطی و حد مطلوب ارتباط محیط و انسان در فضای مسکونی و ارائۀ الگوی عملیاتی در برنامه­ریزی آموزشی درس طراحی معماری مسکونی است. در حقیقت واکاوی معیارهای بنیادین طراحی مجموعه­های مسکونی در مقولۀ آموزش معماری با تمرکز بر ارتقاء کیفی این فضاها، معطوف به ابعاد پایداری در این تحقیق مورد نظر است.روش‌ها‌: این تحقیق بر حسب هدف، کاربردی و بر حسب نحوۀ گردآوری داده­ها، توصیفی، از نوع پس رویدادی (علی- مقایسه‌ای) است. در مرحلۀ اول تحقیق، به روش کیفی و توصیفی به بررسی و جمع آوری مؤلفه­های اثرگذار بر آموزش معماری در طراحی مجموعه­های مسکونی به کمک منابع کتابخانه­ای و میدانی و مصاحبۀ ساختار نایافته با متخصصان پرداخته شد. ابزار تحقیق در این مرحله، پرسش‌نامه مستخرج از مدل اولیه است و مصاحبه با متخصصان به کمک مقیاس لیکرت انجام شد که شامل شش عامل 1- عوامل محیطی 2-عوامل فردی 3- برنامه‌ریزی آموزشی 4- پی‌سی‌کی آموزش 5- پی­سی­کی مدرس 6- عوامل درونی و بیرونی است که در دو مرحله با هدف بالا بردن روایی صوری(تأیید پرسش‌نامه توسط متخصصان) و پایایی پژوهش صورت گرفت. جامعۀ آماری شامل خبرگان و متخصصان در دو حوزۀ مدرسان دانشگاه و دست اندرکاران طراحی معماری مسکونی بودند. روش نمونه‌گیری به دلیل حفظ اصل جامعیت و رعایت تنوع جامعه، به‌صورت هدفمند انتخاب شده است. مرحلۀ دوم تحقیق در جهت انجام کار محاسباتی و آماری تحقیق، به لحاظ هدف تبیین و پیش‌بینی؛ به کشف متغیرها به کمک ابزار تحلیل عاملی پرداخته شد. سپس رتبه‌بندی عامل­های کشف شدۀ موثر بر آموزش معماری مسکونی انجام گرفت.یافته‌ها: نتایج به‌دست آمدۀ آمار توصیفی پرسش­شوندگان از هر دو جنس خانم و آقا با تحصیلات کارشناسی ارشد و دکترا و شغل هیأت علمی، مدرسان دانشگاه و دست‌اندرکاران معماری مسکونی، در سه بازۀ سنی کمتر از 40 سال، 40 تا60 سال و 60 سال به بالا می‌باشد. یافته­ها نشان داد هرشش عامل بر آموزش معماری اثرگذارند. از میان تمام این مؤلفه­ها ­پی­سی­کی آموزش و عوامل محیطی بیشترین تأثیر را داراست.نتیجه‌گیری: براساس مطالعات انجام شده و نتایج مطالعات آماری، الگویی جامع و عملیاتی برای برنامه­ریزی آموزش طراحی معماری مسکونی تدوین شد. در این الگو، تی­پی­سی­کی و مؤلفه­های محیطی (شامل طراحی نور، طراحی رنگ، رفتار قلمرو پایی، تهویه، تجهیزات محیطی، امنیت و احترام به محیط) به‌عنوان موثرترین مؤلفه­های عامل محیطی در آموزش معماری مسکونی مطرح شدند. همچنین با توجه به تأکید بر تعامل مدرس و دانشجو و نقش راهنما بودن مربی و تسهیل­گری مدرس در نوع روش آموزش، ویژگی مهم این الگو، محوریت مؤلفه­­های یاد شده در سه حوزۀ یاد دهنده (مدرس)، یادگیرنده (دانشجو) و محیط است.