فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گندم به دلیل تامین حدود ۴۷ درصد کالری روزانة خانوارهای ایرانی، مهم‌ترین محصول راهبردی بخش کشاورزی کشور محسوب می‌شود. به منظور جایگزینی روش‌های نوین و کم خطر در انبار کردن دانه‌ها‌ی غلات همراه با حفظ کیفیت آن، در این تحقیق اثر غلظت گاز ازن و مدت زمان ازن‌دهی روی برخی ویژگی‌های دانه‌ گندم رقم مروارید شامل میزان جوانه‌زنی، عدد زلنی، مقدار چربی، اسیدیته و عدد پراکسید روغن، میزان آلودگی قارچی و میزان افلاتوکسین کل پس از طی دورة چهار ماهة نگهداری با استفاده از طرح کاملاً تصادفی در قالب آزمایش‌های فاکتوریل 4×4 با چهار سطح غلظت گاز ازن (صفر پی.­پی.­ام حجمی ، 25 پی.­پی.­ام حجمی،50  پی.­پی.­ام حجمی و 75  پی.­پی.­ام حجمی) و چهار سطح مدت زمان ازن‌دهی (7، 5، 3 و 1 روز) بررسی گردید. نتایج تجزیة واریانس نشان داد که تیمارهای غلظت گاز ازن، مدت ازن‌دهی و اثر متقابل غلظت گاز ازن به‌همراه مدت ازن‌دهی تأثیر معنی‌داری (0.01>P) بر ویژگی‌های جوانه‌زنی، عدد زلنی، میزان آلودگی قارچی و افلاتوکسین کل دانه گندم مورد آزمایش دارد به‌طوری که کمینة‌ میزان جوانه‌زنی (94 درصد) در غلظت 75 قسمت در میلیون حجمی (پی.پی.ام حجمی) و بیشینة‌ آن (99.0 درصد) در غلظت‌های صفر و 25 پی.پی.ام حجمی (بدون اختلاف معنی‌دار (0.05>P))، بیشینة‌ میزان رسوب زلنی (34.19 میلی‌لیتر) در غلظت 50 پی.پی.ام حجمی و کمینة‌ آن (30.16 میلی‌لیتر) در غلظت صفر پی.پی.ام حجمی،  کمینة میزان آلودگی قارچی (88.3 کلنی در گرم نمونه) در غلظت 75 پی.پی.ام حجمی و بیشینة‌ آن (2725.0 کلنی در گرم نمونه) در غلظت صفر پی.پی.ام حجمی ، بیشینة میزان تولید افلاتوکسین کل (14.96 میکروگرم در گرم) در غلظت صفر پی.پی.ام حجمی و کمینة آن (غیر قابل اندازه‌گیری) در غلظت 75 پی.پی.ام حجمی مشاهده شد. نتایج تجزیة واریانس نشان داد که مدت ازن‌دهی تأثیر معنی‌دار (0.01>P) روی ویژگی‌های جوانه‌زنی، عدد زلنی، میزان آلودگی قارچی و افلاتوکسین کل دانة گندم مورد آزمایش دارد به‌طوری که بیشینة‌ جوانه‌زنی (100 درصد) با اعمال 5 روز و کمینة آن (96 درصد) در مدت 3 روز، بیشینة‌ عدد زلنی (32.72 میلی‌لیتر) (بدون اختلاف معنی‌دار با 1 و 5 روز) پس از 3 روز و کمینة آن (32.15 میلی‌لیتر) پس از 7 روز مشاهده شد. نتایج تحقیق نشان داد که افزایش غلظت گاز ازن موجب کاهش معنی‌دار (0.01>P) میزان آلودگی قارچی و میزان تولید افلاتوکسین کل دانة‌ گندم می‌شود. کمینة میزان آلودگی قارچی (88.3 کلنی در گرم نمونه) در غلظت 75 پی.پی.ام حجمی و بیشینة‌ آن (2725.0 کلنی در گرم نمونه) در غلظت صفر پی.پی.ام حجمی مشاهده شد. بیشینة میزان تولید افلاتوکسین کل (15.11 میکروگرم در گرم) در غلظت صفر پی.پی.ام حجمی و یک روز ازن‌دهی و کمینة‌ آن (غیر قابل اندازه‌گیری) با اعمال غلظت‌های بالاتر از 50 پی.پی.ام حجمی در تمامی مدت‌های ازن‌دهی مشاهده شد. بنابراین، استفادة کنترل شده از گاز ازن به عنوان روشی نوین و دوستدار محیط زیست در فرآوری پس از برداشت می‌تواند به بهبود کیفیت و ایمنی دانه‌های گندم در دوره انبارداری کمک کند.