بهینهسازی فرآیند استخراج مواد موثره تفاله پرتقال با استفاده از آب تحت بحرانی
نویسندگان
1 گروه علوم و صنایع غذایی، واحد سبزوار، دانشگاه آزاد اسلامی، سبزوار، ایران
2 دانشگاه ازاد اسلامی واحد سبزوار
3 lمدیر گروه صنایع غذایی و تبدیلی - سازمان پژوهش های ایران
4 دانشیار پژوهش بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات،
5 عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد سبزوار
doi
10.22092/fooder.2026.368574.1416چکیده
پژوهش حاضر با هدف استفادۀ بهینه از تفالۀ پرتقال بهعنوان پسماند کشاورزی و کارخانههای تولید آب پرتقال و استخراج ترکیبات زیستفعال (ضداکسایشی و ضدمیکروبی) اجرا گردید. بهمنظور بهینه سازی راندمان استخراج، میزان ترکیبات فنلی و فعالیت آنتی اکسیدانی عصاره استخراجشده با آب تحت بحرانی از طرح مرکزی وجهمحور Face-Centered CCD استفاده شد. دمای استخراج (120، 140 و 160 درجه سلسیوس) و زمان استخراج (20، 30 و 40 دقیقه) بهعنوان متغیرهای استخراج ترکیبات زیست فعال در نظر گرفته شدند. بر اساس مدل های حاصل، شرایط بهینۀ استخراج شامل دمای 142.87درجة سلسیوس و زمان 39.97 دقیقه تعیین شد. در این شرایط، بازده استخراج 13.94 درصد، میزان ترکیبات فنلی کل454.80میلیگرم گالیک اسید در صد گرم و قدرت مهار رادیکال آزاد 51.78 درصد به دست آمد. استخراج در نقطۀ بهینه نتایج بهدست آمده را تأیید کرد. علاوه بر این، عصارة استخراجشده دارای خواص ضدمیکروبی مؤثر بود، بهطوریکه حداقل غلظت بازدارندگی عصاره علیه قارچ پنیسیلیوم سیترینیوم و آسپرژیلوس نایجر به ترتیب 10 و 5 درصد بود، درحالیکه این مقدار برای داروی فلوکنازول 1 درصد گزارش شده است. این مطالعه کارایی بالای فرآیند آب تحت بحرانی را در استخراج ترکیبات زیستفعال از ضایعات کشاورزی به اثبات رساند و آن را بهعنوان روشی سازگار با محیطزیست و مؤثر برای تولید ترکیبات ارزشمند معرفی کرد.
