فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

میوه‌های هسته‌دار مانند هلو، شلیل، زردآلو، آلو و گیلاس به دلیل ارزش غذایی و اقتصادی بالا، بازارپسندی گسترده و نقش مهم در امنیت غذایی جایگاهی ویژه‌ در اقتصاد کشاورزی دارند. با این حال، این محصولات با چالش اساسی ماندگاری کوتاه‌مدت و فسادپذیری بالا در زنجیرۀ پس از برداشت مواجه هستند. در سال‌های اخیر، پلاسمای سرد اتمسفری (CAP) به‌عنوان  فناوری نوظهور و غیرحرارتی، توجه فزاینده‌ای را به خود جلب کرده است. این فناوری علاوه بر توانایی شناخته‌شده در استریلیزاسیون سطحی و مهار پاتوژن‌ها در دمای پایین، می‌تواند به‌عنوان استرس‌زای غیرزیستی با مسیرهای فیزیولوژیک و متابولیک میوه‌ها برهمکنش داشته باشد. شواهد نشان می‌دهد که CAP می‌تواند فعالیت آنزیم‌های کلیدی مانند پلی‌فنل اکسیدازها  و پراکسیدازها را تعدیل کند، متابولیسم ترکیبات فنلی را تحت تأثیر قرار دهد و تنظیم هورمون‌های رسیدگی، مانند اتیلن و اسید آبسزیک را تغییر دهد. این اثرها در نهایت منجر به تأخیر در نرم شدن بافت، تقویت پاسخ‌های دفاعی و بهبود کیفیت تغذیه‌ای می‌شود. این مقالۀ مروری، با تمرکز بر واکنش‌های مولکولی و بیوشیمیایی میوه‌های هسته‌دار، چالش‌های کلیدی از جمله وابستگی به گونه و دوز مصرفی، محدودیت‌های مقیاس‌پذیری، ابهام‌های مقرراتی و شکاف‌های دانشی را در حوزۀ ویژگی‌های حسی و پذیرش مصرف‌کننده بررسی می‌کند. علاوه بر این، در بارۀ پتانسیل هم‌افزایی CAP با فناوری‌های ترکیبی مانند پوشش‌های خوراکی، بسته‌بندی فعال و اتمسفر کنترل‌شده بحث می‌شود و چشم‌انداز آینده‌ای ترسیم می‌گردد که در آن پلاسمای سرد نه صرفاً به‌عنوان ابزاری ضد میکروبی، بلکه راهکاری نوین و هوشمند برای مهندسی پس‌برداشت در راستای توسعۀ پایدار ماندگاری و قابلیت فروش میوه‌های هسته‌دار مورد توجه قرار گیرد.