فناوری چاپ سهبعدی غذا: مروری بر روشها، کاربردها و عوامل موثر بر کیفیت چاپ
نویسندگان
1 گروه شیمی، واحد داراب، دانشگاه آزاد اسلامی، داراب، ایران. آزمایشگاه ساخت افزایشی صدرا، مرکز تحقیقات مهندسی شیمی، نفت و پلیمر،
2 گروه علوم و صنایع غذایی، واحد زرین دشت، دانشگاه آزاد اسلامی، زرین دشت، ایران
doi
10.22092/fooder.2026.370021.1426چکیده
سازمان غذا و کشاورزی (FAO) تخمین زده است که تا سال ۲۰۵۰، تولید مواد غذایی باید ۷۰ درصد افزایش یابد تا بتواند ۹.۹ میلیارد نفر جمعیت پیشبینیشده جهان را تغذیه کند. در نتیجه، نیاز به راهحلهای جدید و نوآورانه برای حل این مشکل و بهبود پایداری مواد غذایی دارای اهمیت است. اخیراً، محصولات غذایی جدیدی با استفاده از فناوری نوین چاپ سهبعدی تولید شدهاند. چاپ سهبعدی مواد غذایی پتانسیل تولید مواد غذایی سفارشی را از نظر شکل، بافت، طعم، ساختار و ارزش غذایی دارد و این امکان را میدهد تا فرمولاسیونهای منحصر به فرد و جایگزینهای خوراکی جدیدی ایجاد شود. در این مقاله، مروری بر فناوریهای مهم چاپ سهبعدی در صنایع غذایی شامل چاپ اکستروژن، فناوری تزریق چسب، چاپ جوهرافشان و تفجوشی انتخابی با لیزر انجام شده است و فاکتورهای تأثیرگذار بر این فناوریها برای دستیابی به یک چاپ دقیق که شامل ویژگیهای مواد، پارامترهای فرآیند و روشهای پس از پردازش است و کاربردهای آنها در بخشهای مختلف غذایی ارائه داده شده است. مزایای زیادی برای فناوری چاپ سهبعدی غذا وجود دارد مانند: طرحهای سفارشی غذایی، تغذیه شخصیسازیشده و دیجیتالیشده، سادهسازی زنجیره تأمین و گسترش منابع مواد غذایی موجود. با استفاده از این فناوری، برخی از طرحهای غذایی پیچیده و خارقالعاده که نمیتوان با روشهای معمولی به دست آورد، میتوانند توسط افراد عادی تولید شوند. همچنین میتوان برای سفارشیسازی اشکال شیرینیپزی و تصاویر رنگارنگ روی سطوح بسترهای خوراکی جامد استفاده شود.
