مبانی خداشناسی اخلاق در اندیشه کلامی شیخ طوسی

نویسندگان

1 گروه معارف اسلامی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان ، ایران

2 گروه معارف اسلامی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان ، ایران

doi
10.22034/kalam.2023.418
چکیده

اخلاق از مبانی نظری متعددی شکل گرفته که نقش آنها در تدوین دستورالعمل­های اخلاقی لازم و ضروری است. پژوهش حاضر درصدد آن است تا با بررسی اندیشه های کلامی شیخ طوسی که از علمای بزرگ امامیه و رئیس حوزه کلامی بغداد به شمار می­آید و تأثیر فراوانی بر مکاتب پس از خود نهاده است، مبانی خداشناسی اخلاق را در اندیشه ایشان تبیین نماید. جهت حصول به هدف، پژوهشگر با بهره‌گیری از روش پژوهش عقلی- نقلی و با استفاده از اسناد نوشتاری، کتابخانه‌ای و نرم‌افزارهای علمی، به پردازش و تحلیل داده‌ها و گزاره‌ها با شیوه توصیفی تحلیلی پرداخته است. از این رو گزاره­های کلامی شیخ طوسی(ره) در محورهای خداشناختی با رویکرد اخلاقی تحلیل و مبانی آن استخراج گردید. نقش انگیزش و تأثیرات اعتقاد به صفات الهی و پایبندی به اخلاق و ضمانت اجرائی برای اخلاق، استخراج فضیلت گروی وظیفه‌گروانه به‌عنوان نظریه هنجاری شیخ طوسی در الزام اخلاقی، غایت بودن معرفت در اخلاق برگرفته از علم و غنای الهی و محوریت توحید در نظام اخلاقی از مهمترین یافته­های پژوهش است.