فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و اهداف: جهان هزاره سوم، جهانی است که با تغییرات در زمینه‌های مختلف علمی، فرهنگی و فناوری روبه‌رو است. دسترسی روزافزون افراد به خدمات آموزشی در سطوح آموزش‌عالی باعث شده تا دانشجویان با تفاوت‌های فردی وارد مؤسسات آموزش‌عالی شوند. تغییر بافت آموزش‌عالی با تغییر نقش و مسئولیت‌های اعضای ‌هیأت‌علمی همراه است؛ لذا لازم است اعضای هیأت‌علمی برای انجام وظایف و ایفای نقش‌هایشان، درک، دانش و مهارت‌های خود در حوزه‌های مختلف را به‌کار گرفته و مطابق با تغییرات جامعه آنها را رشد دهند و از راهبردهایی در یاددهی استفاده کنند که این تفاوت‌ها را در نظر بگیرند. این مقاله شایستگی‌های لازم برای همکاری به‌عنوان عضو هیأت‌علمی در مؤسسات آموزش‌عالی را با توجه به نقش‌ها و وظایف آنها تبیین می‌کند.روش‌ها:‌ پژوهش انجام شده، پژوهشی کیفیاز نوع کیفی پایهبا رویکردی عمل‌گرا و از نگاه معرفت‌شناسانه، ساختارگرا است. ابتدا اسناد مرتبط با شایستگی‌های تدریس در آموزش‌عالی جمع‌آوری شد. سپس با هدف درک دیدگاه‌های اعضای ‌هیأت‌علمی مشغول به تدریس در دانشگاه‌های ایران، با 14 عضو هیأت‌علمی مصاحبه عمیق نیمه‌ساختاریافته انجام شد. اسناد، به شیوه فرا ترکیب کیفی، در قالب مفاهیم و مضامین به صورت قیاسی، در بافت پژوهشی و با توجه به چارچوب‌ نظری توصیف شدند و سپس با مفاهیم و مضامینِ شناسایی شده در مصاحبه‌ها به صورت تفسیری (قیاسی و استقرایی) تلفیق، تجزیه و تحلیل شده و در مرحله آخر به صورت استقرایی تلفیق و تفسیر شدند. برای تحلیل اسناد و مصاحبه‌ها، از کدگذاری خط به خط در MAXQDA10 استفاده شد.یافته‌ها: در این پژوهش، 349 واحد معنایی (کد باز)، 32 مقوله و 9 مضمون (شایستگی) استخراج شدند که عبارتند از:‌‌ آینده‌پژوهی (آینده‌نگری، ریسک‌پذیری، کارآفرینی)، اخلاق‌حرفه‌ای (عدم سوء‌استفاده، حفظ حریم‌ها در ارتباط با دانشجو، حضور با آمادگی، مسئولیت تربیت جامعه و رعایت حرفه‌ای‌بودن)، شایستگی‌های فردی (هویت فردی، اخلاق و رفتار فردی، به‌روز بودن، توانایی حل‌مسأله و مهارت‌های تفکر)، شایستگی‌های بین‌فردی ـ اجتماعی ‌(هویت فرهنگی، برقراری ارتباط مؤثر، الگویی برای دیگران، مشارکت و همکاری)، شایستگی‌های سازمانی (هویت سازمانی، اهداف و مأموریت‌های سازمان، نقش‌های سازمانی شامل شایستگی‌های ارائه خدمات، شایستگی‌های پژوهشی و شایستگی‌های تعلیم و تربیتی)، شایستگی‌های مدیریتی (مدیریت خود، رهبری، مدیریت شغلی، مدیریت منابع، مدیریت فرایند یاددهی‌ و یادگیری، آماده سازی و مدیریت محیط یادگیری، مدیریت پژوهش، هدایت آموزشی ـ پژوهشی، برنامه‌ریزی و سازمان‌دهی)، شایستگی‌های عملی (توانایی ایجاد پیوند بین علم و عمل، اثربخشی)، شایستگی‌های نگارشی (دانش زبانی و نگارش علمی) و شایستگی‌های مرتبط با مقبولیت در جوامع عمل (تأیید جامعه علمی).نتیجه‌گیری: تحلیل یافته‌ها تفاوت‌هایی را بین شایستگی‌ها در ایران و خارج از ایران نشان داد. 10 نفر از 14 مصاحبه‌شونده به عدم سوءاستفاده از توان علمی دیگران و موقعیت حرفه‌ای خود‌ اشاره داشتند که شاید حکایت از نیاز به تأکید بر این اصل در جامعه آموزش‌عالی ایران باشد. در مقابل، اسناد خارجی، بر به‌کارگیری فناوری در آموزش تأکید بسیاری داشتند. شاید عدم اشاره به این موضوع در مصاحبه‌ها توسط غالب استادان (در مصاحبه‌ها) به این امر اشاره داشته باشد که برخی از اعضای هیأت‌علمی در ایران هنوز با این مفهوم مأنوس نیستند. از شایستگی‌های شناسایی شده در این پژوهش می‌توان در تعیین محتوای مورد نیاز دوره‌های رشد و توسعه حرفه‌ای متقاضیان همکاری با مؤسسات آموزش‌عالی به‌عنوان عضو هیأت‌علمی استفاده کرد.‌