فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تکنیک‌های انکپسوله‌سازی به‌عنوان یکی از فناوری‌های مهم در صنایع غذایی، دارویی و زیست‌فناوری، در این مقاله مروری مورد بررسی قرار گرفته‌اند. هدف اصلی مطالعه، تمرکز بر کاربردها و نوآوری‌های موجود در فناوری‌های انکپسوله‌سازی ترکیبات زیست‌فعال، به‌ویژه پپتیدهای زیست‌فعال و پست‌بیوتیک‌ها است که در ارتقاء سلامت مصرف‌کننده و توسعه غذاهای عملکردی نقش کلیدی دارند. این ترکیبات به‌دلیل حساسیت به شرایط محیطی، نیازمند فناوری‌هایی جهت حفظ فعالیت زیستی و کنترل فرآیند رهایش هستند. روش‌های متنوع انکپسوله‌سازی از جمله تکنیک‌های شیمیایی، فیزیکی-مکانیکی و روش‌هایی با منشاء زیستی (مانند استفاده از لیپوزوم‌ها، پلی‌ساکاریدها و پروتئین‌های طبیعی) بررسی شده‌اند و نقاط قوت و محدودیت‌های هریک تحلیل گردیده است. همچنین، انواع مواد پوشاننده و نقش آن‌ها در بهبود پایداری، زیست‌دسترسی و رهایش کنترل‌شده ترکیبات مورد بحث قرار گرفته‌اند. مرور مطالعات پیشین نشان می‌دهد که انتخاب صحیح روش انکپسوله‌سازی و طراحی بهینه سیستم، نقش مهمی در افزایش کارایی ترکیبات زیست‌فعال دارد. افزون بر این، چالش‌هایی مانند افت فعالیت زیستی در دماهای بالا، هزینه‌های فرایند و محدودیت‌های صنعتی‌سازی بررسی و راهکارهایی برای بهبود عملکرد پیشنهاد شده است. این مطالعه می‌تواند مبنایی برای توسعه سامانه‌های درون‌پوشانی نوآورانه و تولید محصولات با ارزش افزوده بالا در صنایع غذایی فراهم آورد.