معرفی و سبکشناسی نسخۀ خطی اصول قبضه
نویسندگان
1 استادیار گروه دروس عمومی و زبان انگلیسی، دانشکدۀ مدیریت و صنایع، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران
2 استادیار گروه ادبیات فارسی و زبان انگلیسی، مرکز آموزشهای عمومی، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران.
doi
10.22034/crtc.2023.172541چکیده
اصول قبضه نوشتۀ قلیچالله ابن محمد قلیچ انصاری گجراتی، یکی از مهمترین رسالههای مربوط به تیراندازی و کمانداری به زبان فارسی است که در اواسط قرن یازده هجری به رشتۀ تحریر درآمده است. در این رساله، که در یازده ضابطه و یک خاتمه تألیف شده، نویسنده با اشراف کامل به شرح و توضیح موضوعات مورد بحث میپردازد. از این رسالۀ ارزشمند نه نسخۀ خطی به دست آمده که غیر از نسخۀ موجود در کتابخانۀ آیتالله مرعشی به شمارۀ 16290 در قم، تمامی نسخههای دیگر در کتابخانههای خارج از ایران نگهداری میشود. با توجه به اهمیت موضوعی و محتوایی این رساله و نیز راهگشا بودن آن در فهم و تکمیل دیگر رسالههای تیراندازی، نویسندگان برآنند تا با بررسی و سبکشناسی تنها نسخۀ دردسترس، در معرفی و شناخت هر چه بیشتر این رساله گام برداشته، زمینۀ چاپ آن را نیز فراهم سازند. در پژوهش حاضر، این رساله از سه سطح ادبی، زبانی و محتوایی مورد بررسی قرار گرفته است که بر این اساس از نتایج آن، چندین ویژگی برجسته شایان یادآوری است: توجه گسترده به مضامین دینی و آموزههای مذهبی، اشتمال بر واژگان و اصطلاحات خاص و ناآشنا در حوزۀ تخصصی؛ دربرداشتن اطلاعات مفید دربارۀ برخی موضوعات مرتبط با تیراندازی مانند غالب و مغلوب، شناخت اسب و معرفت رجالالغیب؛ داشتن نثر ساده و به دور از پیچیدگی؛ بیتوجهی به آرایههای بدیعی و بیانی. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با بهرهگیری از منابع موجود کتابخانهای انجام پذیرفته است.
