فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و اهداف: آموزش‌های فنی­وحرفه‌ای نقش­­­ مهمی در­تشکیل­سرمایه­انسانی­، ازطریق­تربیت ­نیروهای ­ماهر ­مورد نیاز بازار­ کار در کشورهای ­مختلف­ جهان ایفا­می­کنند. این ­آموزشها در کشورهای­ در حال­ توسعه نه­تنها عهده­دار تربیت ­نیروی ­کار ­مورد نیاز ­­بخش‌های ­مختلف ­اقتصاد این ­کشورها می­باشند، بلکه ازطریق ­بستر‌سازی ­خوداشتغالی، به­حل ­مشکل ­بیکاری نیز کمک می­نمایند. این­آموزش‌ها همچنین از مزیت­ بازدهی درکوتاه­مدت و یا­ میان­مدت برخوردار­ می­باشند، به­همین­ دلیل کشورهای­ جهان ­توجه ­روزافزونی ­را ­به ­آموزش‌های ­فنی­وحرفه‌ای ­مبذول ­داشته­اند. با توجه ­‌‌به نقش‌ گسترش­ شاخه‌های ­فنی‌وحرفه‌ای ‌و کاردانش در­ رونق ­تولید، اشتغال‌زایی ­و کاهش­ بیکاری، بررسی عوامل­ موثر در­ این ­حوزه اهمیت  ­فراوان دارد. هدف­ از ­پژوهش­ حاضر، بررسی­ آسیب‌های­ گسترش­ شاخه­های­ –فنی‌و‌حرفه­ای ­و ­کاردانش در آموزش­و­پرور شهر تبریز بوده ­است، تا­ با ­شناسایی ­آسیب‌های­ موجود، در تصمیم­ سازی­های­ آینده در ­خصوص­ شاخه­های­ فوق به­صورت­ علمی و­ کارشناسی ­شده اقدام­گردد.روش‌ها‌: تحقیق­ با ­روش ­تلفیقی انجام­ شد. هنرآموزان ­شاغل در­ آموزش­و­پرورش­ تبریز ­که ­تعداد ­آنها 1028 ­نفر ­بود، جامعه­ تحقیق­ کیفی­ و هنرجویان ­هنرستان‌‌های ­تبریز، به‌عنوان ­جامعه ­پژوهش­ کمی انتخاب ­شدند که ­تعداد ­آنها 14464­ نفر بودند. با20 ­نفر  از ­خبرگان ­که ­از طریق­ نمونه­گیری­ گلوله­ برفی معرفی­ می­شدند، در ­بخش­ کیفی، مصاحبه ­شد. ­نمونه ­هنرجویان ­براساس­ فرمول ­کوکران370 ­نفر ­بودند­ که­ با ­استفاده ­از ­روش­ نمونه‌گیری­ طبقه‌‌ای هدفمند ­سهمیه‌ای انتخاب ­شدند که ­هر ­هنرستان­ فنی­و­حرفه­ای و کاردانش، با ­توجه ­به ­تعداد ­و ­متناسب­ با ­آن­ در ­نمونه­گیری نقش­ داشت. داده‌های ­کمی با ­روش­ آمار توصیفی (میانگین، انحراف­ معیار، درصد) و ­آمار استنباطی (آزمون ­ضریب­ همبستگی­ پیرسون) و با استفاده ­از نرم‌‌افزار  spssتجزیه­وتحلیل ­شدند. ابزار پژوهش، یک پرسشنامه 17 سوالی ­محقق ­ساخته ­بود که­ روایی ­محتوایی ­آن ­از طریق ­نظرسنجی­ از اساتید مرتبط، تایید شد و­ پایایی ­آن ­با آلفای­ کرونباخ 82/0محاسبه­ گردید.یافته­ها: پس­ از بررسی ­مصاحبه­های­ گروه ­خبره، شش­ مؤلفه ­اصلی ­به­عنوان­ محل­ بررسی­ ­آسیب‌های­ کلی ­شاخه­ها  در نظر گرفته­ شد. که­ عبارت­ بودند ­از 1- حوزه ­برنامه­ریزی­ درسی ­و ­محتوا شامل ­(روش‌های ­تدریس، اهداف ­آموزشی­، سیستم ­ارزشیابی، کتب­ درسی) 2- حوزه ­مدیریت ­شامل (احتمال ­جذب ­در بازار کار، ایجاد انگیزش­ و علاقمندی ­نسبت­ به­ تحصیل ­در شاخه­های ­مذکور، ارزیابی نیروها، ارتباط با صنعت، وجود اسناد بالا دستی موثر، عدم تمرکزگرایی) 3- حوزه­ نگرشی و فرهنگی ­شامل (دیدگاه رسانه‌ها، گروه دوستان و خانوادها)، 4- تجهیزات و منابع شامل (وجود امکانات کارگاهی، ایمنی و ورزشی)، بودجه مالی شامل (پاسخگویی به نیازهای مخاطبان و میزان به روز رسانی تجهیزات)، تربیت معلم و نیروی ­انسانی شامل (ارتباط آموزش‌ها با زندگی واقعی، تناسب­ آموزش‌ها و ­کفایت ­آزمون‌ها).نتیجه­گیری:در بخش ­تجهیزات­ کارگاهی، آسیب­ اساسی­ از نظر مخاطبان، مربوط­ به ­کمبود ­تجهیزات ­ایمنی با ‌‌ضریب‌ همبستگی‌ پیرسون (683/0%) بوده­ است. از لحاظ­ برنامه­درسی ­و محتوا، به­دلیل­ عدم­ استفاده ­از پتانسیل ­بومی ­در کتابهای ­درسی­ در­ شاخه­های ­فنی­و­حرفه­ای ­و ­کاردانش،­ پاسخگویی­ به ­نیاز مخاطبان، مطلوب­نبوده (7/23%)، در حوزه ­آموزش­ و بهسازی­ نیروی ­انسانی، عدم­ ارتباط­ آموزش­ها­ با­ زندگی ­واقعی ­(1/3%) و در­ بعد­ فرهنگی، نگرش­ نامناسب­ گروه ­دوستان ­(1/21%)­ و ­در درجه­ بعد­، ­نگرش­ منفی ­والدین ­و ­عدم­ تولید ­و ­پخش ­برنامه­های­ ویژه ­تلویزیونی ­به­عنوان ­آسیب­ شناخته ­شدند. از ­نظر­ امکانات ­مالی ­و تجهیزات­،­ بنا به ­اظهار ­مخاطبان، میزان، پاسخگویی­ بودجه ­تخصیصی ­برای ­تأمین ­نیازهای­ کارگاه‌های ­فنی­و­حرفه­ای بسیار ­پایین بوده ­است (25%). همچنین، نتایج ­ضریب­ همبستگی ­پیرسون در جامعه ­هنرجویان­ نشان ­داد، ­حدود 90% از ­آسیب‌های­ این­ شاخه‌ها به ­روش‌های ­مدیریتی مربوط­ بوده ­است، که ­براین ­اساس­ می­بایست ­­طراحی ­سازوکارهای­ مناسب­ در­ گزینش­ مدیران­ هنرستان­ها با ­توجه ­به تخصص­ کارآمد در این ­حوزه و آموزش­ و­ بهسازی­ این ­قشر از ­اولویت­های ­آموزش­و­پرورش­ باشد.