بررسی و تحلیل تأثیر جادوی مجاورت در آفرینش موسیقی و معنا در خطبه 93 نهجالبلاغه موسوم به خطبه فتنه
نویسندگان
1 دانشآموخته دوره دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه اراک، اراک، ایران
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه اراک، اراک، ایران
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه اراک، اراک، ایران
4 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه اراک، اراک، ایران
doi
10.22084/nahj.2024.27773.2928چکیده
ازجمله ویژگیهای ستودنی نهجالبلاغه که در خوانشی اندیشه محور حاصل میآید، همگونی موسیقایی و معنایی آن است. پیوند موسیقایی و معنایی عبارات نهجالبلاغه از رهگذر عنصری فرمالیستی بهنام «ﺟﺎﺩﻭﻱ ﻣﺠﺎﻭﺭﺕ» محقق میشود. تأثیر هنری و زیباییشناسی این پدیده در تاریخ شاهکارهای ادبی و موسیقایی دنیا و نیز در کتب دینی و مقدس جهان بالأخص قرآن کریم و نهجالبلاغه امری شگفت و تعیینکننده است. آنچه این پژوهش درصدد پاسخگویی بدان است چگونگی همگونی موسیقایی و معنایی عبارات مختلف خطبه فتنه از طریق جادوی مجاورت است. برای این منظور، با روش توصیفی تحلیلی، هنرسازههایی را که در فرایند انتخاب و ترکیب واژگان بر محور همنشینی، دست به آشناییزدایی و ایجاد موسیقی در بافت معمول کلام میزند، شناسایی شده است، سپس معانی تازهای که از این رهگذر در اسلوب و ساختاری نو خلق میشود نشان داده شده است. آنچه از این پژوهش بهدست آمد، بیانگر این مهم است که جادوی مجاورت در کلام حضرت امیر(ع) علاوه بر همگونی نظام آوایی، با رخنه در درونیترین لایههای بافت کلام نیز که همان موسیقی معنوی است دست به آفرینش معانی میزند و اینگونه قدرت تأثیرگذاری کلام را بر مخاطب فزونی میبخشد.
