بازخوانی تحلیلی-انتقادی تعریفِ امامت از منظر امامیه
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه اسلامی دانشگاه باقرالعلوم
2 دانشپژوه سطح چهار کلام اسلامی حوزه علمیه قم.
3 فارغ التحصیل سطح 2 حوزه علمیه قم
doi
10.22034/kalam.2023.419چکیده
امامت از مهمترین مباحث در دایره تفکر اسلامی و در نزد امامیه اصلی از اصول دین است به نحوی که سعادت ابدی انسان به آن گره خورده است. مباحث امامت در سه حوزه «امامت لغوی»، «امامت تشریعی» و «امامت تکوینی» قابل طرح میباشد. در اعتقاد به اصل امامت، مصادیق، ویژگیها و شؤون آن میان امامیه اختلافی نیست؛ اما تعریفی که از امامت تشریعی مقبولیت یافته و عمده متکلمان متقدم و متأخر امامیه به آن پرداختهاند، با نواقصی همراه است که مهمترین آن عدم مانعیت غیرِ ائمه اثنیعشر و عدم جامعیت معتقَدات امامیه میباشد؛ چراکه سه عنصر اساسی امامت یعنی «عصمت»، «علم لدنی» و «نصب الهی» از آن به دست نمیآید و شؤون امام را صرفاً به ریاست و زعامت تقلیل میدهد. در این نوشتار، با روش «توصیفی- تحلیلی انتقادی» تعریف مشهور در قالب شش ملاحظه مورد ارزیابی قرار گرفته و در نهایت بر اساس اقتضائات عقل و شواهد نقلی، تعریف «هدایتگری حقیقی در مدار شریعت حقه الهی» با رعایت جامعیت، مانعیت و اختصار، جهت اصلاح و تکمیل تعریف مشهور، پیشنهاد شده است.
