واکاوی روند ارتفاع ژئوپتانسیل جو بر روی ایران تحت تأثیر تغییر اقلیم

نویسندگان

1 استاد اقلیم‌شناسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی‌، ‌تهران، ایران

2 استاد اقلیم‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، گروه جغرافیا، دانشگاه زنجان، ‌زنجان، ایران

3 دکتری اقلیم‌شناسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی‌، تهران،‌ ایران

4 استاد اقلیم‌شناسی‌، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی‌، ‌تهران، ایران

doi
10.22067/geoeh.2021.70712.1068
چکیده

تغییر روند سامانه­های کلان‌مقیاس جوی همچون پرفشار جنب‌حاره‌ای، نقش بسزایی در تغییر اقلیم سطح زمین دارد. در این پژوهش برای نیل به این هدف، از داده­های ارتفاع ژئوپتانسیل جو تراز میانی (تراز 500 ه.پ) از پایگاه داده وابسته به مرکز اروپایی پیش­بینی میان‌مدت جو استفاده شده است. این داده­ها داری تفکیک مکانی 1*1 درجه قوسی و به صورت میانگین روزانه برداشت گردیده است. دوره آماری این پژوهش از سال 1980 تا 2019 میلادی ­برای کشور ایران بوده و شامل 155 یاخته است. جهت بررسی روند ارتفاع ژئوپتانسیل بر روی ایران از آزمون روند من-کندال استفاده گردید. ­نتایج پژوهش نشان داد که ­ارتفاع ژئوپتانسیل جو بر روی ایران در ماه­های ژوئن، جولای و آگوست دارای روند افزایشی (مثبت) در سطح معنی­داری 1.96 است. البته روند کاهشی ارتفاع ژئوپتانسیل در مناطق شرق و جنوب شرق ایران قابل تأمل است. همچنین در تمام ماه­های موردبررسی، ارتفاع جو ایران در مناطق مرکز، غرب و شمال غرب روند افزایشی داشته که عموماً این روند افزایشی متأثر سطح گستره پرفشار جنب حاره است. این تغییرات باعث ناهنجاری در الگوهای آب و هوایی مناطق می­گردد.