بررسی تحلیلی آرا نومعتزله با تأکید بر اندیشههای محمد عابد الجابری و دلالتهای آن در تربیتدینی
نویسندگان
1 استاد، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 دانشجوی دکتری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
3 استاد، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
4 استاد، دانشگاه اوبرلین، آمریکا
doi
10.22067/fedu.2024.78894.1207چکیده
محور این پژوهش بررسی تحلیلی آرا نومعتزله با تأکید بر اندیشههای محمد عابد الجابری و دلالتهای آن در تربیتدینی است. جنبش نومعتزله خصوصاً عابد الجابری با عبور از گفتمان دینی سنتی، با ارائه خوانش جدید و انتقادی از دین، سعی در بازسازی سنت گذشته اسلامی کرده تا در پرتو آن دنیای مدرن خویش را ساخته و از سویی دین را با عصر جدید متناسبسازی کند. با بررسی نظریات جابری در ارتباط با اندیشه اسلامی، انسان، قرآن و تربیت میتوان طرحی نو در تربیتدینی بنیان نهاد. چنانچه اصالت، اسلامیت و عصریت از مهمترین مؤلفههای فکری جابری در حوزه تربیتدینی است که او را از دیگر نومعتزلیان متمایز کرده است. مبانی منبعث از آرا و اندیشههای جابری در دو سطح فرادینی و درون دینی میتواند راهگشای چالشهای پیش روی تربیتدینی در عصر جدید باشد. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی بر آن است تا با بررسی تحلیلی آرا و اندیشههای جابری، دلالتهای تربیتدینی را استخراج کند. نتایج نشان داد که مولفههای تربیتدینیمورد تأکید جابری عبارتاند از: تأکید بر عقلانیت دینی، اخلاقمحوری، تفکر انتقادی، آزاداندیشی، شکگرایی، عدالتمحوری، غایتمحوری متن دینی، زیست مسلمانی در دوره مدرن، استفاده از محتوای عقلانی- انسانی، محتوای ایدئالیستی- انتقادی و در نهایت تأکید بر نظام آموزشی مستقل و غیرایدئولوژیک در تربیتدینی.