بررسی شاخصهای کالبدی ـ اجتماعی مسکن در تعیین بلوکهای فقیرنشین با استفاده از مدل تحلیل عاملی (مطالعهی موردی: شهر کرمانشاه)
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه زنجان
2 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه زنجان
3 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه زنجان
4 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه زنجان
doi
10.22059/jhgr.2012.24985چکیده
فقر در ایران بهمانند دیگر کشورهای جهان، روبه فزونی و رشد است و شهرهای کشور را با مسائل و مشکلاتی روبهرو ساخته است. شهر کرمانشاه بهعنوان یکی از کلانشهرهای کشور با پدیدهی فقر روبهرو است که در این مقاله به بررسی آسیبشناسی کالبدی شهر کرمانشاه پرداخته میشود. هدف از بررسی حاضر، شناخت شرایط و ویژگیهای مسکن بوده تا بتوان با بررسی دقیق آن، به شناسایی آسیبهای کالبدی ـ اجتماعی مساکن در سطح شهر پرداخت. روش پژوهش تحلیلی ـ کمّی بوده و برای شناخت شهر از نظر کالبدی ـ اجتماعی، در سطح بلوکهای شهر کرمانشاه از دادههای سرشماری نفوس و مسکن سال 1385 و از 9 شاخص متوسّط بُعد خانوار، تراکم جمعیّت در واحد مسکونی، سرانهی خالص مسکونی، سرانهی ناخالص مسکونی، تراکم خالص مسکونی، میزان تراکم جمعیّت شهری، تراکم مسکونی جمعیّت، تراکم خانوار در واحد مسکونی، تراکم نفر در واحد مسکونی استفاده شده که با روشهای آماری به سه شاخص ترکیبی تبدیل و نتایج با بهرهگیری از مدل تحلیل عاملی و نرمافزار Arc/GIS ارزیابی شدهاند. بنابراین در این مقاله با تأکید بر شاخصهای کمّی مسکن، به نمایش فقر در بلوکهای شهر کرمانشاه، بهعنوان نمادی از بازتاب فیزیکی نابرابری اجتماعی پرداخته شده است. جامعهی آماری در این مقاله شهر کرمانشاه در سال 1385 است. نتایج بهدست آمده از این بررسی نشان میدهد که از دیدگاه شاخصهای کالبدی ـ اجتماعی، مسکن شهر کرمانشاه دارای 1718 بلوک برابر با 1/21 درصد خیلی مرفّه، 1149 بلوک برابر با 1/14 درصد مرفّه، 3475 بلوک برابر با 7/42 درصد متوسّط، 1224 بلوک برابر با 1/15 درصد فقیر و 529 بلوک برابر با 5/6 درصد خیلی فقیر بوده است. یادآوری این نکته لازم است که نتایج بهدستآمده تنها با تکیّه بر شاخصهای مورد استفاده در این مقاله است و در صورت عدم مشکلات آماری و بهکارگیری شاخصهای بیشتر، این احتمال وجود دارد که نتایج تحت تأثیر قرار گیرند.