اِنهاء در دستنویس‌های اسلامی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی. دانشگاه کوثر. بجنورد. خراسان شمالی. ایران.

doi
10.22034/crtc.2022.364848.1044
چکیده

دستنویس‌هایی که در گسترۀ تمدن اسلامی کتابت شده، اصطلاحاتی دارد که به تدریج معنای اصلی برخی از آن‌ها فراموش شده و یا به شکل یک واژۀ نامفهوم و تزیینی درآمده است. انهاء یکی از اصطلاحات کلیدی نسخه‌شناسی اسلامی است که به تلاش‌های متن‌پژوهانه مسلمانان اشاره دارد. در این مقاله نخست معنای لغوی و عرفی انهاء واکاوی شده، سپس نمونه‌هایی از دستنویس‌های کهن اسلامی که این اصطلاح در آن‌ها به کار رفته مورد بررسی قرار گرفته است. این دستنویس‌ها عموما در مراکز و کتابخانه‌های مهم دو کشور ایران و ترکیه نگهداری می‌شود. تحلیل دستنویس‌ها نشان می‌دهد که اصطلاح انهاء در ادامۀ سنت‌های توثیق متن و از حدود قرن ششم هجری پدیدار شده است. دستنویس‌هایی که یادداشت‌های انهاء دارد، از سه منظر مورد توجه است: تایید، تصحیح و شرح و بحث در باب دستنویس. به هنگام تصحیح متون، باید از دستنویس‌هایی که یادداشت انهاء دارند با دقت بهره‌برداری کرد. . . . .