فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرمالیسم از مکتب‌های نقد ادبی معاصر است که از دیدگاه زبانشناسی، اثر را مطالعه می‌کند. این مکتب در روسیه و در میان جنگ جهانی اول شکل گرفت. 1930م اوج اقتدار آن بود. زبان‌شناسانی مانند بوریس آخن بام، شکلوفسکی و یاکوبسن از مهم‌ترین چهره‌های نظریة فرمالیسم هستند. تأکید اصلی و عمدة نظریه، نقد فرم یا شکل اثر است و نگاه چندانی به محتوا یا درون‌مایه، بیوگرافی نویسنده و مسائل حاشیه­ای اثر ندارد. تحلیل فرمالیستی خطبة 34 نهج‌البلاغه، موضوع پژوهش مقالة حاضر است. روش پژوهش مقاله برپایة روش تحلیلی ـ توصیفی است که براساس رویکرد اسنادی، مواد، مؤلفّه‌ها و مبانی فرمالیسم ـ ساختارشناسی بررسی می‌شود. هدف مقاله، شناخت فرم و تبیین فرمالیستی متن خطبه، نوع رویکرد امام علی (ع) به کلام و شیوة به‌کارگیری این نظریة ادبی در خطبه 34 است. پرسش اصلی پژوهش در حول این محور می‌چرخد که نویسنده چگونه معانی ذهنی خود را در قالب واژگان ریخته و آنها را به جامعة مخاطبان ارائه داده است؟ فـرم این واژگان یا این سازه‌های زبانی چگونه است؟ و متن خطبة 34، چه ویژگی‌های فرمالیستی دارد؟ نتایج این مطالعه نشان داد زاویة دید دانای کل، استیلا بر زیر و بم واژگان، نوع لحن، چرخش لحن و ایجاد بحث جدید در ضمن واژگان و افعال، بلاغت کلام و به‌کارگیری موسیقی خاص در آرایش واج‌ها، فرم منحصربه‌فردی به متن خطبه داده است.