پهنهبندی خطر سیلاب در شهر ایلام با استفاده از مدل تابع شواهد قطعی
نویسندگان
1 دانشیار سنجش از دور، گروه ژئومورفولوژی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. گروه پژوهشی مطالعات محیطی دریاچه زریبار، پژوهشکده کردستانشناسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
2 استادیار ژئومورفولوژی، گروه ژئومورفولوژی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج ایران. گروه پژوهشی مطالعات محیطی دریاچه زریبار، پژوهشکده کردستانشناسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
3 کارشناسی ارشد ژئومورفولوژی، گروه ژئومورفولوژی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
doi
10.22067/geoeh.2021.67947.1007چکیده
هدف از این مطالعه، پهنهبندی خطر سیلاب در شهر ایلام با استفاده از مدل تابع شواهد قطعی میباشد. فاکتورهای مؤثر بر وقوع سیل که در این مطالعه در نظر گرفته شدند، شامل شیب، جهت شیب، ارتفاع، فاصله از رودخانه، تراکم آبراهه، شاخص رطوبت توپوگرافی، شاخص قدرت توان جریان، انحنای شیب، لیتولوژی، خاکشناسی، کاربری اراضی و میزان بارندگی هستند. پس از جمعآوری اطلاعات و لایههای موردنیاز، 126 نقطه سیلگیر در منطقه مطالعاتی شناسایی شدند. موقعیتهای سیلگیر بهصورت تصادفی به دو گروه 70 درصد (89 نقطه) و 30 درصد (37 نقطه) به ترتیب برای مدلسازی و اعتبار سنجی تقسیم شدند. به کمک مدل تابع شواهد قطعی (EBF) نقشهی پهنهبندی خطر سیلاب شهر ایلام تهیه شد. نقشههای حساسیت به وقوع سیل تهیهشده، به 5 کلاس خیلی کم، کم، متوسط، زیاد و خیلی زیاد طبقهبندی شدند. برای ارزیابی عملکرد مدل، از سطح زیر نمودار AUC بهدستآمده از منحنی ROC استفاده گردید. با توجه به معیار ارزیابی مورداستفاده در این مطالعه (ROC) و با توجه به دادههای اعتبارسنجی، مدل تابع شواهد قطعی EBF (914/0) در پتانسیلیابی سیلخیزی در منطقۀ موردنظر دارای عملکرد خوبی بود. درنهایت با توجه به نقشه نهایی بهدستآمده، مناطق شرق و شمالشرقی شهر ایلام در محدوده کمخطر هستند. همچنین نتایج مطالعه نشان داد که سیلخیزی شهر ایلام ناشی از عوامل محیطی شامل شیب زیاد و تغییر کاربری اراضی است که بر اساس نقشۀ پیشبینی خطر سیل ارائهشده، میتوان در آینده اقدامات مدیریتی مناسبی را جهت کاهش خسارتها و تلفات ناشی از سیل انجام داد.