فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و اهداف: نظام آموزشی، در هر دهه­ای با مخاطبان خاص خود به عنوان یادگیرنده مواجه است که این دانشجویان دارای ویژگی­ها، نیازها، علایق و ترجیحات آموزشی خاصی هستند که به نحو قابل ملاحظه­ای سیاست­ها، کمیت و کیفیت خدمات نظام آموزشی را تحت تأثیر خود قرار می­دهد. ظهور پدیده نسلی در مباحث و گفتمان­های عمومی دانشگاهی با مضامینی چون، «دانشجوهای این دوره و زمانه» و مباحثی از این قبیل مطرح می­شود که دانشجویان دوره حاضر نسبت به زمان گذشته چه تفاوت­هایی دارند و اغلب در مورد تفاوت­های انگیزشی، پشتکار علمی، علایق تحصیلی و اخلاق آکادمیک دانشجویان، مباحثی مطرح می­شود. از مبحث مربوط به تفاوت­های یادگیرندگان یک دوره نسبت به دوره دیگر، تحت عنوان شکاف نسلی یاد می­شود. مباحث نسلی یکی از مباحث بسیار مهم در حوزه نظام آموزشی به ویژه نظام آموزش عالی است. در سال­های آغازین قرن 21، در مورد نسل جدیدی که وارد دانشگاه­ها می­شوند نظریه­هایی مطرح شد و آن اینکه این یادگیرندگان به دلیل تولد و رشد در عصر فناوری، دارای ویژگی­های خاصی هستند که به این نسل، برچسب­هایی چون بومیان دیجیتال، هزاره گرایان، نسل شبکه، دیجیتال­وند،  نسل وای و یادگیرنده دیجیتال زده شده است. پژوهش حاضر در صدد اعتباریابی مقیاس سنجش ویژگی­های بومیان دیجیتال بود.روش‌ها: با توجه به مساله اعتباریابی در نسخه‌های الکترونیکی، دو نسخه الکترونیکی و چاپی این مقیاس با استفاده از روش تحقیق توصیفی-پیمایشی و نمونه­گیری خوشه­ای در نمونه­ای 374 نفری از دانشجویان نیم‌سال دوم تا سوم دانشگاه بیرجند اجرا شد. جامعه پژوهش حاضر 7320 دانشجوی کارشناسی دانشگاه بیرجند بودند که در سال تحصیلی 97-96 مشغول به تحصیل بودند. تعداد نمونه پژوهش حاضر بر اساس جدول تعیین حجم نمونه کرجسی و مورگان و با استفاده از روش نمونه­گیری خوشه­ای از 10 دانشکده دانشگاه بیرجند انتخاب شدند. روش نمونه­گیری به گونه­ای بود که در هر دانشکده یک کلاس به طور تصادفی انتخاب شد و پس از هماهنگی با استاد به کلاس مذکور مراجعه و به طور تصادفی حدود 50 درصد از جمعیت کلاس به صورت الکترونیکی و 50 درصد دیگر به طور چاپی مقیاس سنجش بومیان دیجیتال را تکمیل ­کردند.یافته‌ها: نتایج تحلیل عاملی اکتشافی با تحلیل مؤلفه­های اصلی نشان داد، هر دو نسخه الکترونیکی و چاپی از روایی و پایایی مطلوب برخوردارند. این مقیاس چهار ویژگی 1) رشد با فناوری؛ 2) اتکاء بر تصویر در ارتباطات؛ 3) چندکارگی و 4) بازخورد سریع را برای بومیان دیجیتال شناسایی کرد. نسخه الکترونیکی 71/65 درصد و نسخه چاپی 43/62 درصد از تغییرات سازه بومیان دیجیتال را تبیین می­کرد. پایایی کل ابزار برای نسخه الکترونیکی (0.89=a) و نسخه چاپی (0.91= a) به دست آمد. هر چهار مؤلفه شناسایی شده از پایایی مطلوب در هر دو نسخه چاپی و الکترونیکی برخوردار بودند.نتیجه‌گیری: مقایسه شاخص­های روان­سنجی دو قالب الکترونیکی و چاپی در پژوهش حاضر تفاوت قابل ملاحظه­ای در هر دو نسخه نشان نداد. به توجه به یافته­های پژوهش که روایی سازه و پایایی این مقیاس را مورد تأیید قرار داده است، می­توان این ابزار را در پژوهش­های آتی برای اهداف سنجش ویژگی­های بومیان دیجیتال در فرهنگ ایران و در سطح جامعه دانشگاهی استفاده کرد، هر چند در مقاطع پیش از دانشگاه نیازمند پژوهش بیشتر است. استفاده دیگر اینکه، این ابزار می­تواند، برای مقاصد طراحی آموزشی و تدریس توسط طراحان آموزشی بکار رود و برای انطباق آموزش با ویژگی­های این نسل استفاده شود. علی­رغم روایی و پایایی مطلوب ابزار در جامعه  این پژوهش، توصیه می­شود در پژوهش­های آتی، با توجه به یافته­ها و مؤلفه­های پژوهش حاضر و با استفاده از نظریه­های نسلی در ایران و همچنین با در نظر گرفتن ویژگی­های خاص جامعه ایرانی، ابزار جدید طراحی و اعتبار یابی شود.