تحلیل پتانسیل سیل‌خیزی حوضۀ آبریز قره‌سو در استان کرمانشاه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی آب و هواشناسی، گروه جغرافیا، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 - دانشیار گروه جغرافیا، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

3 استادیار گروه جغرافیا، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22067/geoeh.2021.66986.0
چکیده

سیلاب یکی از بزرگ­ترین مشکلات جهانی است به‌طوری‌که با افزایش شدت و فراوانی سیل، نگرانی­های جهانی در خصوص افزایش مرگ‌ومیر و ضررهای اقتصادی ناشی از سیل افزایش یافته است. در این تحقیق با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)، تصاویر ماهواره­ای، داده‌های ایستگاه سینوپتیک، تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و روش تلفیق لایه­ها (WLC) پتانسیل سیل­خیزی حوضه آبریز قره­سو مدل­سازی شده است. نقشه نهایی خطر سیل­خیزی بر پایه ترکیبی از عوامل و عناصر اقلیمی و فیزیکی یعنی 10 عامل پوشش گیاهی، ارتفاع، مسیل سیلابی، زمین­شناسی، کاربری اراضی، بارش، فاصله از رودخانه، شیب، خاک و تراکم زهکشی تهیه شد. وزن هر یک از معیار­ها با روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و جهت مدل­سازی فضایی و تلفیق لایه­ها برای تهیه نقشه پتانسیل سیل­خیزی از روش ترکیب خطی وزن­دار (WLC) استفاده گردید. نتایج حاصل از پهنه­بندی ریسک سیل­خیزی نشان داد که طبقه 4 به‌عنوان رده­ای با خطر زیاد با 7/21 درصد و طبقه 5 نیز با پتانسیل سیل­خیزی خیلی زیاد با 4/8 درصد، بیشتر در مناطق کوهستانی شمال و مرکز منطقه واقع هستند که در مجموع حدود 31 درصد از محدوده حوضه آبریز را پهنه­های سیل‌خیز خطرپذیر زیاد تا خیلی زیاد در بر گرفته است و به دلیل اینکه بیشترین نقش را در تولید رواناب دارند، باید از نظر مدیریت آبخیز­داری موردتوجه ویژه باشند. طبقات یک تا سه با پتانسیل سیل­خیزی کم تا متوسط با قرارگیری در مناطق کم ارتفاع، دامنه و دشت­های مرکز، جنوب و غرب حوضه قرار گرفته­اند و بیش از 69 درصد از منطقه را در بر گرفته­اند.