فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

واقعه‌بینی از احوال اشراقی در سلوک صوفیانه است که در آن سالک، درونیّات خویش را در ارتباط با عالم غیب می‌بیند. واقعه را حالت میان نوم و یقظه گفته‌اند که به‌ویژه در خلوت‌نشستن و استغراق در ذکر حادث می‌شود. واقعات، همچون رویا، نمادگونه هستند و این پیر است که با تأویل و تعبیر آن، سالک را از مهالک پیش‌آینده یا دغدغه‌های سلوک مطلع می‌کند؛ بنابراین، معرفت این واقعه‌بینی نیاز است. پس از تحلیل واقعه از منظر صوفیان، تفاوت آن با خواب و بررسی سنّت واقعه‌گویی و واقعه‌نویسی، به بررسی رسالهء ذکر واقعات می‌پردازیم که پاسخ‌های باخرزی است به واقعات و پرسش‌های مریدی به نام أخی رضی. باخرزی با پاسخ‌های کوتاه و صریح، علاوه بر بیان وجوهی از منظومهء معرفت‌شناسی در طریقت کبرویه، فتاوی خویش را نیز در مباحث مربوط بیان می‌کند. این فتاوی گاه برگرفته از آرای مشایخ متقدّم است. در واقعات نیز باخرزی اغلب بر جنبهء ارشادی توجّه دارد تا تأویل و تعبیر صرف؛ بنابراین، دستوراتش چنان که باید مبتنی بر چگونگی سلوک واقعه‌بین است. رسالهء مصحَّح ذکر واقعات، علاوه بر ارزش معرفت‌شناسی، به عنوان متن ادبی کهن نیز حائز اهمیت است.