فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و اهداف: فناوری دیجیتال پدیده­ای حیاتی در عصر حاضر است و همواره با دگرگونی ساختارهای اجتماعی همراه بوده است. از آنجا که ذات فناوری امری خنثی نیست، میان فناوری و تولید اندیشه رابطه­ای دو سویه وجود دارد و فناوری دارای دانش خاص خود است؛ لذا مرتبط با زیرساخت­های فلسفی زمان تغییر می­کند. یکی از رویدادهای فناورانه، تحقق فضای سایبرنتیک است که با بیشترین نزدیکی ماهیت فناوری را آشکار می­کند. هدف این پژوهش تحلیل فلسفی فناوری و یافتن نقش آن در شکل­گیری فضای مجازی است که از خلال تکنولوژیکی بودن فضای مجازی، سکونت جدید انسانی در قالب فرا انسان­گرایی و میل وافر به گردش اطلاعات از نوع ریزومی، چندوجهی و غیرمتمرکز به دست می­آید. نگرش گشتالتی به فناوری، تبعات بسیاری برای رابطۀ انسان با فناوری دارد. این رابطه را دانش خاص فناوری با اتکای مفهومی خود به دانش پست­مدرنی تبیین می­کند. همین دانش در فضای مجازی به صورت وانمودگی، دولایه­گی و توسعه شبکه­ای حضور دارد.روش ها: نوع این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی است و روش انجام آن اسنادی- تحلیلی است.یافته‌ها: یافته­های پژوهش نشان می­دهد آن چیزی که یک شیء را به سطح تکنولوژیک می­رساند، ساختار بندی و عقلانیت موجود در آن است که هم با ضرورت­های زیستی مواجه می­شود و هم نیازهای جدید برای انسان تولید می­کند و در یک فرآیند دیالکتیکی، برای یافتن نسبت خود با تولید اندیشه پیش­روی می‌کند. همچنین بررسی رابطه فکر با فناوری نشان می­دهد نگرش گشتالتی به فناوری با نسبت میان انسان و فناوری رابطه دارد؛ این نسبت را دانش خاص فناوری با اتکای مفهومی خود به دانش پست­مدرنی تبیین می­کند. دانشی که انعطاف پذیر، نسبی و شکننده است و مناسبتی با روش­های عقلانی مدرنیسمی ندارد؛ همین دانش در فضای مجازی که فراگیرترین شکل رویدادهای فناورانه است و بیش از هر چیز بیانگر ماهیت تکنولوژی است، به صورت وانمودگی، دولایه­گی و توسعه شبکه­ای حضور دارد. در بخش مربوط به رابطه انسان با فناوری به این موضوع پرداخته شد که انسان به عنوان صانع و کاربر فناوری زمانی که از موضع غیر تکنولوژیکی با آن مواجه می­شود با چالش­هایی در حوزۀ اخلاق، معنایابی، تعالی­جویی، نوع و میزان مسئولیت­پذیری و درک نسبت حقیقی با بدن خود روبرو می­شود و برای پاسخ به آنها تمام امکانات مادی و معنوی خود را به کار می­گیرد. نهایتا در یک زمینه ایدئولوژیکی که رویارویی انسان با فناوری را ترسیم می­کند، فضای مجازی به عنوان شکل گویا و گسترده­ای از فناوری ظهور می­کند؛ فضایی که ماهیت تکنولوژی را به خوبی نمایان می­کند و بستری است برای تلاقی امر تکنولوژیک و امر اجتماعی. یافته­های پژوهش نشان می­دهد در هم تنیدگی وافر انسان با فناوری نشان دهندۀ سیطره شیء تکنیکی است؛ این سیطره به اندازه­ای است که در خدمت ایدۀ به­هم پیوستگی مطلق جهان قرار می­گیرد تا حیات کارکردی انسان پست مدرن را به گونۀ دقیق­تری توصیف کند؛ انسانی که برخوردار از ساختارهای تخیلی سایبرنتیک شده و در اثر فن­زدگی، زیست افراطی در فضای مجازی و انعزال از تجسد فیزیکی دچار توهم نارسیسی شده است.نتیجه‌گیری: نتیجه پژوهش حاکی از این است که سیطرۀ شیء تکنولوژیکی و جلوه­های آن در فضای مجازی به کاهش مسئولیت­پذیری، درگیری با مقولۀ معنا، تعالی­جویی و مواجهات اخلاقی منجر شده است.