ساخت و رواسازی و پایاسازی و هنجاریابی مقیاس اجتماع پذیری در بازار سنتی ایران به منظور ارتقا آموزش معماری

نویسندگان

1 دانشکده مهندسى معمارى و شهرسازى ، دانشگاه تربیت دبیر شهیدرجائى، تهران، ایران

2 دانشکده علوم تربیتی ، دانشگاه تربیت دبیر شهیدرجائى، تهران، ایران

3 دانشکده مهندسى معمارى و شهرسازى ، دانشگاه تربیت دبیر شهیدرجائى، تهران ، ایران

doi
10.22061/jte.2019.3761.1936
چکیده

پیشینه و اهداف در ریشه­یابی بحران­های اخیر معماری معاصر، یکی از ریشه های این بحران، عدم توجه و یادگیری از معماری سنتی در سیستم آموزشی می باشد. آموزش معماری در ایران به صورت برنامه های یکنواخت مدون گردیده ، که بر معماری سایه افکنده است. برنامه­هایی ثابت و یکسان در آموزش عالی معماری، در حوزه فعالیتی معماری توجه کمی بر معماری سنتی داشته است که با گذری در شهر و نظاره­­ی بناهای ساخته­شده در چند سال اخیر می­توان به عمق مشکل پی­برد. جهت تدوین نظامی سازمان­یافته برای آموزش معماری در مراکز آموزشی نیاز به شناخت اصول اساسی تاثیرگذار در آموزش معماری می­باشد. در پروسه­های آموزشی، ارتباط بین آموزش سنتی و جدید تعیین کننده می­باشد هدف از این ارتباط، علاوه بر انتقال اطلاعات، کسب دانش عمیق می­باشد که بیش از معنی دقیق پیام فرستاده شده ، اهمیت دارد.  به منظور تعریف ویژگی­های خاص ارتباط علمی، مفاهیم مدرن در قالب دیدگاه­های جدید در باب روش­های آموزشی باید مورد استفاده واقع گردد. این باعث ایجاد تئوری­های جدیدی از ارتباطات می­گردد که متضمن روش­های مختلف شناخت، یادگیری و انتقال اطلاعات به منظور ارتباط غیر متقابل بین آموزش مدرن و سنتی می­گردد. آموزش و یادگیری از پتانسیل های معماری سنتی به خصوص بازارهای سنتی راه­گشای طراحی فضاهای تجاری- اجتماعی نوین در فضای شهری امروزی است. خلـق فضای شهری مؤثر، کارآمـد و پویـا کـه بـا نیازهـای اجتمــاعی، فرهنگــی، زیســت محیطــی، فیزیکــی، روانشناسانِ واقتصادی مردم جامعـه هماهنـگ باشـد، همواره مورد توجه برنامه­ریزان ، طراحـان شهری، معماران و شهرسازان بوده­است.روش ها‌: هدف از پژوهش حاضر، ساخت، اعتباریابی، پایاسازی و هنجاریابی مقیاس اجتماع­پذیری در بازارهای سنتی (بازار تبریز) می باشد. ساخت گویه­های مربوط به­ اجتماع­پذیری ، از طریق مصاحبه باز و سپس کد­گذاری باز و محوری صورت گرفت. پس از ارزیابی روایی و پایایی با حذف گویه­های مشکل­دار، 58 گویه در اختیار شرکت­کنندگان قرار گرفت. حجم نمونه، 326 نفر می باشد که به روش نمونه­گیری­ خوشه­ای تصادفی انتخاب شدهاند. جهت ارزیابی هماهنگی درونی سوالات از روش ضریب تمییز و به منظور اعتباریابی، تحلیل­عاملی­اکتشافی به­کار گرفته شد. در نهایت برای عوامل اصلی، جدول هنجار ارایه گردید.یافته‌ها: با در نظر گرفتن نتایج پژوهش، می­­توان نتیجه گرفت که این پرسشنامه از اعتبار و روایی مناسبی برخوردار بوده و عوامل مستخرج از تحلیل­عاملی می تواند در یادگیری از معماری سنتی به خصوص در بعد اجتماع پذیری بازار های سنتی را اندازه گیری­کند.نتیجه‌گیری: یافته ها نشان از روایی و پایایی ابتدایی قابل قبول برای مقیاس اجتماع­پذیری می­باشد. برای برآورد اعتبار پرسشنامه از تحلیل­عاملی­اکتشافی استفاده شد که حاکی از استخراج 12 مولفه می باشد: ­فرهنگ­و اعتقاد، مراکز­تجاری­جدید، مولفه­ی فعالیتی- رفتاری،  قابلیت عملکردی، مولفه­ی فرهنگی- اجتماعی بازار، عامل­اجتماعی، تنوع­و­­جذابیت­بصری، اختلاط­اجتماعی، مولفه­ی کالبدی، ارزش­های ساختاری مکان، تاثیر محیط بر مکان،کیفیت کالبدی،دسترسی و ارتباطات . که دارای بار­عاملی کافی جهت پیشبینی ابزار اندازه­گیری اعتبارسنجی، تضمین میزان اجتماع­پذیری می­باشد.