پیامدپژوهی هنر مشارکتی با تأکید بر آرای باختین

doi
10.22051/pgr.2020.30184.1062
چکیده

در دنیای معاصر، ارزش هنر ازطریق چگونگی فرایند شکل‌‌گیری و میزان تأثیرگذاری آن بر جامعه سنجیده می‌‌شود و هنرمندان به منظور ایجاد تحولات و نواندیشی‌‌های مطلوب در اجتماع، در پی یافتن راه‌‌حل‌‌هایی مناسب با همیاری مردم هستند. به‌عبارتی، تیم هنری متشکل از هنرمندان و تماشاگران، حرکتی پویا آغاز کرده‌‌اند تا در بهبودی بحران‌‌های اجتماعی سهیم شوند. ازآنجاکه چیره‌شدن بر چالش‌‌های مکان زیستی از جمله مسائل مهمی است که امروزه توجه بسیاری از اقشار مختلف جامعه را به‌‌ خود معطوف داشته ‌‌است در این راستا، هنرمندان نیز به مقابله با آن برخاسته و تلاش دارند با برپایی فعالیت‌‌های خلاقانۀ هنری و مشارکتی، دگرگونی‌‌های سودمند و پایدار بیافرینند. جستار حاضر، مطالعه‌‌ای تطبیقی است و پیامدهای گفت‌وگومندی و حضور صداهای متنوع و متکثر مخاطبان هنر مشارکتی را بر مکان زیستی می‌‌جوید. گفت‌وگومندی و چندصدایی در کانون اندیشۀ‌‌ میخائیل باختین (1975-1895)، نظریه‌پرداز روسی جای دارد. به عقیدۀ باختین، انسجام فرهنگی ازطریق سخن‌گفتن شکل می‌‌گیرد، فرایندی که در آن، باور، هویت و روابط افراد همسو می‌‌شود. ازاین‌‌رو، مقالۀ پیش‌‌رو، درصدد پاسخگویی به این پرسش است که چگونه در یک فعالیت هنری مشارکتی، گفت‌وگو و حضور صداهای متنوع مخاطبان، موجب بهبودی چالش‌‌های مکان زیستی می‌‌شود. روش این تحقیق، توصیفی‌تحلیلی بوده و ابزار گردآوری اطلاعات، منابع کتابخانه‌‌ای و اینترنتی است. نتایج این پژوهش نشان می‌‌دهد، هنر مشارکتی با ارائۀ فرصت‌های برابر به مشارکت‌‌کنندگان، به‌مثابۀ همنوازی هنرمندانه، فضایی مشارکتی و گفتمانی می‌‌آفریند تا افراد با تغییر در نگرش و دریافتی نو از مکان زیستی‌‌، به رفع چالش‌‌های آن رهنمون ‌‌شوند.