فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقاله حاضر در مقام آن است که با روش تحلیل محتوا نشان دهد متکلمان مسلمان در سطح موجه‌سازی به روش‌های یکسان عمل کرده‌اند. با این وجود، فهم و برداشت‌های آنان یکسان نیست و رقابت نظری همچنان پابرجاست. با تأمل در ریشه‌های این اختلاف برداشت‌ها، دانسته می‌شود پیش‌فرض‌های کلامی آنان مهم‌ترین زمینه و دلیل این تکثر آراء و تداوم آن است. با تتبع در منابع کلامی فریقین می‌توان به هشت مبنای کلامی از جهات مختلف دست یافت که مهم‌ترین آن‌ها جایگاه عقل در شناخت حسن و قبح ذاتی افعال و به تبع آن مسألة عدل الهی و نظام اصلح، الهی و بشری بودن امامت، شرایط امام و طریق تعیین است. راه برون‌رفت از تنگنای اختلاف یاد شده، نه‌تنها تکیه بر سطح موجه‌سازی، بلکه به شهادت کتب کلامی، فراوردة اکثری آن، تکرار مکررات است که مهم‌تر، باز اندیشی در پیش‌فرض‌ها ازجهت میزان اعتبار، میزان ارتباط لایه‌ای آن‌ها با هم و تعیین جایگاه هریک در شکل‌گیری لایة بیرونی است