فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقالۀ پیش رو بخشی از رسالت خود را در معرفی شاخه‌ای از تصویرسازی می‌بیند که امروزه باعنوان تصویرسازی علمی مطرح است، چراکه هم‌زیستی و همراهی علم و هنر از دیرباز جزئی از شاخصه‌های پیشرفت هر تمدنی بوده و هست. عصر صفوی به‌عنوان یکی از پیشاهنگان تمدن ایرانی‌اسلامی بی‌شک قدم‌های ارزنده‌ای در حوزۀ تصویرسازی علمی برداشته است. این پژوهش به تطبیق نسخه‌ای از الحشایش قرن ششم، محفوظ در کتابخانۀ آستان قدس رضوی و سه نسخۀ الحشایش عهد صفوی، محفوظ در کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی، موزۀ کاخ گلستان، موزۀ سن پترزبورگ، می‌پردازد. مقاله در پی یافتن ارتباط صوری نسخه‌های متعدد الحشایش عهد صفوی و نحوۀ تداوم سنت‌های تصویری این نسخه‌ها با منبع استنساخ در قرون پیشین است تا از آن طریق سیر تحول در شیوۀ تصویرسازی علمی در تمدن ایرانی‌اسلامی را به دقت بررسی کند. روش تحقیق در این مقاله توصیفی‌تطبیقی است و گردآوری اطلاعات آن با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و پایگاه مجازی موزه‌ها و کتابخانه‌ها صورت گرفته است. یافته‌های حاصل از پژوهش به شباهت‌های کتابت و تصویرسازی نسخه‌های متعدد عهد صفوی و نسخۀ ماقبل، در قرن ششم پرداخته است. تصویرسازان نسخه‌های عهد صفوی ضمن تعهد به متن علمی و تصویرسازی‌های نسخۀ آستان قدس در بسیاری موارد ناآشنا از خلاقیت و برداشت خود از متن کمک گرفته یا تصاویر نسخۀ آستان قدس را عیناً استنساخ کرده‌اند و در موارد آشنا، مهارت خود را در بازآفرینی محیط اطراف به رخ کشیده و تغییراتی اندک را ایجاد کرده است.