خوانش ترامتنی صحنه ی درخواست زلیخا از یوسف (نمونه موردی .پاکدامن اثر محمود فرشچیان و یوسف و زن پوطیفار اثر گیدو رنی)
نویسندگان
1 دانشگاه علوم پزشکی تبریز
2 دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی
doi
10.22051/pgr.2019.24765.1029چکیده
فرازی از داستان یوسف(ع) در تورات و در سورهای به همین نام در قرآن آمده است که سرگذشت عشق زنی زیبا به جوانی را بیان میکند؛ باتوجه به شباهت نسبی داستان در هر دوکتاب مقدس، تصویرگری گوناگونی از مصوران به وجود آمده است. پژوهش حاضر به بررسی دو اثر از صحنه درخواست کامجویی زلیخا از یوسف -که یکی، نگاره پاکدامن، اثر محمود فرشچیان براساس آیات قرآن و دیگری، نقاشی یوسف و زن پوطیفار اثر گیدو رنی براساس داستان یوسف در تورات به تصویر در آمدهاند- میپردازد. پرسشهای پژوهش عبارتند از: 1) در به تصویر کشیدن یک صحنه توسط دو هنرمند متفاوت، پیشمتنها چه تاثیری میتوانند در بیشمتن داشته باشند؟ 2) وجوه تشابه و تفاوت در نگاره درخواست زلیخا از یوسف با پیشمتنهای گوناگون کدامند؟ مهمترین هدف پژوهش، بررسی عوامل فرامتنی چون بافت و پیشمتنهای فرهنگی و دینی عوامل درونمولفی در نظامهای تصویری مشابه از روایت است؛ تا با مطالعه این موارد، شناخت بهتری در ساختارهای ژرف این نقاشیها و میزان همگرایی و ارتباطشان پیدا شود. بنابراین، با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد ترامتنیت و بیشمتنی به بررسی عوامل مختلف در دریافت نقاشان از این داستان و بازنمود متفاوت آن پراخته شده است. روش جمعآوری اطلاعات به صورت کتابخانهای و مطالعات بصری میباشد. نتیجه بررسیها نشان میدهد: اگر چه نقاشیها، دارای موضوع مشترک هستند، ولی به دلیل تفاوتهای ناشی از عوامل فرامتنی و پیشمتنیهای فرهنگی ـ هنری موثر بر هنرمندان، دیدگاههای تخیلی متفاوت در بازآفرینی دیده میشود.
