فراتحلیل نقش کاربست فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) در جریان آموزش و یادگیری بر بازده یادگیری

نویسندگان

1 گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

4 گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.22061/jte.2018.3468.1877
چکیده

پیشینه و اهداف: در عصر حاضر قدرت ابداع و نبوغ بشر فناوری دیگری به نام فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) را به ارمغان آورده است. این فناوری، ظرفیت اثرگذاری بسیار گسترده­تری، در مقایسه با فناوری­های گذشته داراست و در عرصه­ی تعلیم و تربیت می­توان با اثرپذیری از این ظرفیت جدید، تحولات سودمندی را در ارکان اجزاء مربوط رقم زد که لازمه­ی این امر تأمل و تدبر بیشتر در شناخت وجوه گوناگون، اعم از فرصت­ها یا تهدیدهای ناشی از کاربرد این فناوری است. به بیان دیگر امروزه جهانی با ویژگی­هایی که ارتباطات رایانه­ای و اینترنتی آن را رقم زده است، پدید آمده است تا جایی که جامعه­ی شبکه­ای باعث شده تا جامعیت، پیچیدگی و شبکه­سازی فناورانه به حوزه­های متنوع زندگی و آموزشی نفوذ کند و جنبش­های آموزشی، اقتصادی و فرهنگی در اثر انقلاب فاوا پدیدار شود. هدف پژوهش حاضر توصیف، تحلیل و ترکیب تحلیل‌های ارائه شده در زمینه‌ی نقش کاربست فاوا در جریان آموزش ‌و یادگیری بر بازده یادگیری فراگیران بود،روش ها: روش این پژوهش فراتحلیل است. جامعه‌ی آماری پژوهش حاضر را آثار مکتوب اعم از پایان‌نامه‌ها و مقالات مندرج در سایت‌های علمی ایران داک، مگ ایران، اس.آی.دی، نورمگز و برخی از مقالات نمایه شده در مجلات در بین سال‌ها‌ی 94-87 تشکیل دادند، که از بین آثار انجام شده 36 پژوهش برای بررسی برگزیده شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با کمک سه نرم افزار SPSS 22 ، CMA2 و Excel صورت گرفته است. در سطح آمار توصیفی از فراوانی و درصد فراوانی و در سطح آمار استنباطی برای محاسبه اندازه اثر از g هجز و مدل اثرات ثابت و اثرات تصادفی، برای بررسی معنی‌داری فراوانی پژوهش‌ها از روش شمارش مربع خی و جهت ترکیب اندازه اثرها از روش ترکیب احتمالات t واینر استفاده گردید.یافته‌ها:به منظور بررسی وجود سوگیری انتشار در مطالعات اولیه از نمودار فونل استفاده شد که سوگیری انتشار را در مطالعات اولیه در متغیر بازده تحصیلی نشان داد. برای رفع این مشکل از آزمون برازش دووال و توییدی برای هر دو مدل اثرات ثابت و تصادفی استفاده گردید. به منظور بررسی همگنی مطالعات از آزمونI2 وQ  استفاده شد که نشان داد مطالعات اولیه همگن نیستند. اندازه اثر محاسبه شده برای مطالعات تحت هر دو مدل ثابت و تصادفی از نظر آماری برای متغیر مورد بررسی معنادار بود. همچنین نتایج ترکیب احتمالاتt  واینر نشان داد بین اندازه‌ی اثرها‌ی ترکیب شده تفاوت معناداری وجود دارد. در نهایت نقش کاربست فاوا در جریان آموزش و یادگیری بر بازده یادگیری فراگیران تأیید می‌گردد.تیجه‌گیری: ‌‌با توجه به نتایج به دست آمده از تحقیق مبنی بر معنی­دار بودن تأثیر استفاده از فاوا در بازده یادگیری فراگیران، پیشنهاد می‌گردد دست‌اندرکاران (برنامه‌ریزان آموزش و پرورش)، استفاده از نرم‌افزارهای کمک آموزشی و بهره گیری از فناوری­های نوین را در اولویت قرار دهند. بدیهی است که توسعه زیرساخت‌های گسترش فاوا در کشور و به ویژه در مراکز آموزشی و فراهم کردن زمینه‌‌های ورود فناوری‌‌های اطلاعاتی به مدارس و دانشگا‌ه‌های فاقد فاوا که سبب خلق زمینه‌‌های جدید اجتماعی برای ‌‌یادگیری دانش‌آموزان و دانشجویان می‌شود، گامی اساسی در این راستا می­باشد. در نهایت، مسلما این معلمان هستند که کلید کاربرد اثربخش فناوری در جهت بهبود ‌‌یادگیری را در دست دارند، اما اگر معلمان کاملا درک نکنند که چگونه به طور مؤثری فاوا را برای پیشبرد ‌‌یادگیری دانش‌آموزان به کار برند، سرمایه گذاری‌های کلانی که در نوآوری‌های فاوا صورت گرفته به آسانی به هدر خواهد رفت. ‌‌با توجه به نتایج به دست آمده از تحقیق، پیشنهاد می‌گردد تا جهت به کارگیری هر چه بیشتر و بهتر معلمان از فناوری‌های نوین در فرآیند ‌‌یاددهی ‌و یادگیری، آن‌ها را مورد تشویق قرار داده و برای بالا بردن سطح دانش علمی ‌آن‌ها در زمینه فوق، دوره‌‌های آموزشی متناسب برگزار گردد. ‌‌مطمئناً، برای موفقیت در این راه، سرمایه گذاری مناسب جهت تجهیز نمودن مدارس به ابزارهای نوین تکنولوژی، امری مهم و حیاتی می‌باشد که لازم است مورد توجه بیشتر مسئولین امر قرار گیرد.