بررسی مفرغینه های دو محوطه سرخ دم و سنگ تراشان لرستان و نقوش آنها
نویسندگان
1 دانشگاه علوم پزشکی تهران
2 دانشگاه علوم پزشکی اراک
3 دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
doi
10.22051/pgr.2020.29368.1057چکیده
نقوش دوران کهن، برگرفته از آیینها، باورها و رسومی است که در طی قرون متمادی ویژگیهای منحصر به فرد خویش را حفظ کرده است. سرآمدترین دستاورد هنری غرب ایران در پایان هزاره دوم ق.م. و آغاز هزاره یکم ق.م. آثار مفرغی، معروف به مفرغ لرستانی است. محوطه سرخ دم لری -که اولین منطقه حفاری شده در پیشکوه لرستان است- در سال 1308ه.ش. توسط هیات باستانشناسی هلمز به سرپرستی فریدریش اشمیت حفاری شد. همچنین، منطقه سنگتراشان یکی دیگر از محوطههای باستانی لرستان است که در 52 کیلومتری جنوب شرقی شهر خرم آباد قرار گرفته است. این محوطه -که به تازگی کشف شده- دارای بافتی نامتعارف است. با مطالعه و مقایسه گونه شناسی به عمل آمده بر روی اشیا، این دو محوطه از بزرگترین دفینه های مفرغی ایران معرفی شدهاند. رویکرد پژوهش حاضر با نگرشی جدید به شناسایی انواع مفرغینههای دو محوطه باستانی سرخ دم و سنگ تراشان و بررسی نقوش و مفاهیم و کاربرد آنها با یک تنوع شگفت انگیز میپردازد. روش تجزیه تحلیل اطلاعات توصیفی و تحلیلی است. با استفاده از مطالعات کتابخانهای، اشیای مفرغینههای هر دو محوطه معرفی و در ادامه، انواع نقوش آنها، بهطور کلی، به دستههای انسانی، جانوری، گیاهی و هندسی و نقوش خیالی و اساطیری تقسیم شدهاند که نقوش حیوانی بیشترین کاربرد را داشتهاند. این نقوش از منظر زمان، مفهوم و فرم، مورد بررسی کمی و کیفی و تطبیقی قرار گرفتهاند.