فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هنر خوشنویسی به اشکال خطوط مختلفی چون کوفی، نسخ، ثلث، نستعلیق و غیره زینت­گر بناهای اسلامی در دوره‌های مختلف بوده است و خط کوفی بنایی، به ویژه، از اواخر قرن پنجم هجری در معماری کاربرد یافته است. مساله پژوهش این است که، آیا می‌توان از خط کوفی به واسطه داشتن قابلیت‌های بصری در طراحی معاصر استفاده نمود؟ لذا، هدف پژوهش، این است که به تحلیل و روند استفاده عناصر بصری خط کوفی تزیینی در سه نمونه بناهای تاریخی استان اصفهان در قرن پنجم هجری قمری، شامل مسجد جامع‌، مقبره پیربکران، مسجد حکیم بپردازد. روش پژوهش حاضر، از لحاظ شیوه اجرا جزو مطالعات توصیفی تحلیلی می‌باشد. در این پژوهش، ابتدا، عناصر بصری خط کوفی تزیینی شناخته می‌شود؛ سپس، روند استفاده از این عناصر در بناهای تاریخی مذکور، مورد بررسی قرار می‌گیرد. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد: عوامل تاثیرگذار بر ماندگاری خط کوفی در بناهای تاریخی را می‌توان در عواملی چون سادگی و بی پیرایگی، داشتن نظم و ترتیب منطقی، موجز بودن شکل ساختاری نوشتار، رمزی شدن همراه با خوانایی، وجود فضای سیاه و سفید در کنار هم، فارغ بودن از تغییرات ضخامت دور و اغلب نقطه و اعراب، داشتن پیشینه سنتی و مذهبی، قابلیت هندسی حروف، هم ارزش و هم ارتفاع بودن حروف کوچک و بزرگ، نوشتن و ترکیب با حداقل مواد، مانند آجر، دگرگونی حروف الفبا، از بین رفتن فضای خالی در مواد به‌کار برده شده و غیر خطی در متن، تکرار حروف به گونه‌ای دیگر، قابلیت تغییر فضاهای مثبت و منفی و بافت­پذیری دانست.